Bậc phân loại
Đặc điểm chung
Bộ:Nấm túi Ascomycota
Ascomycota (Berk.) Caval.-Sm., (1998) - Một ngành (phylum) lớn của giới (class) Nấm Fungi. Đặc điểm nổi bật nhất của ngành là hình thành ascus (túi bào tử), trong đó tạo ra các ascospore (bào tử túi) trong sinh sản hữu tính. Ascomycota rất đa dạng, bao gồm nấm men đơn bào, nấm mốc, nấm cốc, nấm hình thành quả thể lớn, cùng nhiều loài sống hoại sinh, ký sinh hoặc cộng sinh.
Ascomycota có tên bắt nguồn từ ascus - một tế bào/túi chuyên hóa tạo bào tử hữu tính. Các bào tử được tạo bên trong ascus được gọi là Ascospore (bào tử túi), thông thường một ascus có thể chứa 4 hoặc 8 ascospores, mặc dù số lượng và cách hình thành có thể thay đổi giữa các giống. Đây chính là đặc điểm quan trọng nhất để nhận biết ascomycota.
Ascus (túi bào tử). Là cấu trúc sinh sản đặc trưng của Nấm túi Ascomycota. Trong sinh sản hữu tính, sau quá trình hợp nhất tế bào → hợp nhất nhân → giảm phân các nhân đơn bội được hình thành và phát triển thành ascospores bên trong ascus. Hiểu một cách đơn giản = Hợp nhất → Nhân 2n → Giảm phân → Các nhân n → Ascospore. Cách phân biệt giữa n, n+n và 2n
| Trạng thái | Ý nghĩa |
| n | Một nhân đơn bội |
| n + n | Hai nhân đơn bội riêng biệt trong cùng tế bào → dikaryotic |
| 2n | Hai nhân đã hợp nhất thành một nhân lưỡng bội → diploid |
Ascospores (bào tử túi). Là bào tử hữu tính được hình thành bên trong ascus. Ở nhiều loài, khi trưởng thành, ascus có thể tạo áp suất và phóng bào tử ra ngoài. Với cơ chế phóng bào tử rất mạnh này, giúp phát tán trong không khí.
Ascoma (quả thể của nấm túi). Ở nhiều Ascomycota, các ascus không nằm riêng lẻ mà tập hợp thành một cấu trúc sinh sản gọi là quả thể sinh sản của nấm túi Ascoma (thuật ngữ cũ thường gặp ascocarp) và có một số dạng chính:
Apothecium. Quả thể mở hoàn toàn, các ascus lộ ra trên bề mặt (ở nấm ly/cốc).
Perithecium. Quả thể dạng bình/chai, có một lỗ mở ở phía trên.
Cleistothecium. Quả thể đóng kín, bào tử được giải phóng khi thành quả thể bị phá vỡ.
Ascostroma. Ascus phát triển trong các khoang nằm trong mô nấm chuyên hóa. Các kiểu quả thể này từng đóng vai trò quan trọng trong phân loại Ascomycota. Một đặc điểm rất quan trọng, không phải Ascomycota nào cũng tạo “nấm lớn” như nấm men, nấm cốc, nấm mốc ... và Ascomycota không đồng nghĩa với “nấm có mũ”. Đây là một ngành nấm có hình thái cực kỳ đa dạng.
Ascomycota không chỉ sinh sản hữu tính. Nhiều loài sinh sản vô tính bằng Conidia (bào tử đính), Conidia thường được tạo trên cuống sinh bào tử đính (conidiophore), ở nhiều loài nấm Aspergillus và Penicillium tạo số lượng lớn conidia. Conidiophore. Có thể khái quát là Sinh sản hữu tính → ascospore, Sinh sản vô tính → conidia. Ascomycota dạng sợi nấm (hyphae), các sợi hợp lại tạo thành hệ sợi nấm (mycelium). Một đặc điểm phổ biến là sợi nấm có vách ngăn (septa). Tuy nhiên, không phải tất cả Ascomycota đều tồn tại chủ yếu dưới dạng hệ sợi như nấm men là ví dụ quan trọng.
Ascomycota có nhiều chiến lược sống từ Hoại sinh = Phân giải lá cây, gỗ, xác sinh vật, chất hữu cơ. Ký sinh thực vật = Một số gây bệnh cho cây trồng, cây rừng. Ký sinh động vật = Một số loài ký sinh côn trùng hay Cộng sinh = Tham gia với địa y, quan hệ với thực vật khác. Sự đa dạng về lối sống của Ascomycota rất lớn.
Ascomycota thuộc Dikarya (một nhánh lớn (clade) trong giới Nấm Fungi, bao gồm hai ngành Nấm túi Ascomycota + ngành Nấm đảm Basidiomycota. Đây là một trong những nhóm nấm quan trọng nhất về mặt tiến hóa và sinh thái). Các nghiên cứu phát sinh chủng loại cho thấy Ascomycota có ba phân ngành lớn = Phân ngành Nấm Taphrina Taphrinomycotina, Phân ngành Nấm men Saccharomycotina và Phân ngành Nấm túi dạng sợi Pezizomycotina, đại diện cho ba hướng tiến hóa khá khác nhau trong ngành này. Một điểm đáng chú ý là tổ tiên Ascomycota có khả năng là dạng sợi, sau đó trạng thái đơn bào dạng nấm men đã tiến hóa độc lập ở một số dòng, đặc biệt trong Taphrinomycotina và Saccharomycotina.