Đặc điểm chung

Asparagales Link, 1829 - Một trong những bộ (order) lớn và đa dạng nhất của lớp thực vật Một lá mầm Liliopsida (monocots). Bộ này bao gồm nhiều họ thực vật quen thuộc như  Lan Orchidaceae, Thủy tiên Amaryllidaceae, Măng tây Asparagaceae... Tên tiếng Việt, bộ Măng tây chỉ là cách gọi theo chi Măng tây Asparagus chứ không phải mọi thành viên Asparagales đều giống, hoặc có quan hệ đặc biệt gần với cây Măng tây Asparagus officinalis hơn các nhóm khác trong bộ. Asparagales là một bộ rất lớn, hơn 100 họ theo một số hệ thống phân loại lịch sử, nhưng trong hệ thống APG hiện đại, nhiều họ trước đây được tách riêng đã được gộp lại thành các họ rộng hơn. Với hàng chục nghìn loài, riêng họ Lan Orchidaceae đã chiếm khoảng 28.000 loài hoặc hơn.
Vị trí phân loại = Plantae (thực vật)  → (thực vật có mạch) → Angiosperms (thực vật hạt kín) → Liliopsida (thực vật một lá mầm) → Asparagales (bộ Măng tây).
Hệ thống phân loại của Angiosperm phylogeny group được các nhà thực vật học sử dụng rộng rãi và đã được cập nhật thành APG II năm 2003 nhằm thêm vào các nghiên cứu gần đây, đặc biệt là các nghiên cứu phân tích di truyền ADN. Sơ đồ năm 1998 xác định 29 họ trong bộ Asparagales. APG II hợp nhất một số họ và thừa nhận một hệ thống khác với ít số lượng họ nhưng họ lại lớn hơn, trong đó một số họ nhỏ có thể kết hợp lại thành các họ lớn hơn, dựa trên sự tương thích di truyền gần gũi hơn và vẫn tuân thủ 'hệ thống APG', đã ghi nhận họ này chứa 16-24 họ với 1.122 chi và khoảng 26.070 loài.
Đặc điểm chung của bộ này là cây thân thảo hoặc cây lâu năm, có thân rễ (rhizome), thân hành (bulb), thân củ (corm) cơ quan dự trữ dưới đất. Lá thường có các đặc điểm của monocots, với gân lá song song hoặc gần song song. Lá đơn, thường có bẹ lá phát triển ở gốc, mép lá nguyên. Tuy nhiên, hình dạng lá rất đa dạng. Ở họ Lan Orchidaceae → lá đơn, thường dày ở nhiều loài biểu sinh Iris → lá dài, hình kiếm Agave → lá dày, mọng. Ở họ Asparagaceae → lá thật thường giảm mạnh, các cladode đảm nhiệm phần lớn chức năng quang hợp.
Hoa của Asparagales có cấu trúc 3 phần, đặc trưng của monocots. Một kiểu phổ biến: 6 phiến bao hoa (tepals) → 6 nhị → 3 lá noãn hợp thành bộ nhụy. Tuy nhiên, cấu trúc này đã biến đổi rất mạnh ở một số họ. Ở họ Lan Orchidaceae, hoa lan có cấu trúc chuyên hóa cao = 3 lá đài, 3 cánh hoa, một cánh biến đổi thành cánh môi (labellum), nhị và nhụy thường hợp thành trụ hoa (column), phấn thường tập hợp thành khối phấn (pollinia). Ở họ Lay ơn Iridaceae, nhiều loài có: 6 phiến bao hoa, 3 nhị, bầu thường ở dưới. Amaryllidaceae Nhiều loài có: 6 phiến bao hoa, 6 nhị, bầu thường ở dưới.
Một đặc điểm quan trọng là Phytomelanin (sắc tố melanin thực vật, là một chất polymer màu đen, rất bền, được hình thành trong các lớp của vỏ hạt) từng được sử dụng để nhận biết nhiều họ trong bộ Asparagales. Phytomelanin là một chất màu sẫm, có đặc tính giống vật liệu polymer, có thể tạo nên lớp hạt màu đen hoặc nâu đen cứng = Noãn → hạt trưởng thành → lớp áo/vỏ hạt có phytomelanin → màu sẫm. Tuy nhiên, không phải tất cả Asparagales đều có phytomelanin và không nên dùng riêng đặc điểm này để xác định mọi thành viên của bộ. Đây là một trong những đặc điểm đã góp phần vào việc nghiên cứu quan hệ tiến hóa của Asparagales.
Asparagales và bộ Hành Liliales có nhiều loài có hình thái tương đối giống nhau, đặc biệt là các cây thân thảo có hoa 3 phần. Vì vậy, trong các hệ thống phân loại cũ, ranh giới giữa một số nhóm từng được xử lý khác với hiện nay. Dữ liệu DNA và phát sinh chủng loài phân tử đã giúp làm rõ rằng: Asparagales là một dòng tiến hóa riêng biệt trong monocots.
Tuổi chính xác của Asparagales phụ thuộc mạnh vào bộ dữ liệu phân tử, hóa thạch dùng hiệu chuẩn và mô hình đồng hồ phân tử. Các nghiên cứu phát sinh chủng loài nhìn chung cho thấy Asparagales có nguồn gốc từ cuối kỷ Creta, với quá trình đa dạng hóa tiếp tục mạnh trong kỷ Paleogene = Cretaceous → Dòng tổ tiên Asparagales xuất hiện → Cretaceous muộn → Paleocene–Eocene → Phân kỳ các dòng chính → Oligocene–Miocene → Đa dạng hóa mạnh của nhiều họ/chi hiện đại → Hiện nay.
Tiến hóa của Asparagales không phải là một đường thẳng từ “đơn giản → phức tạp”, mà là quá trình phân nhánh và thích nghi mạnh, trong đó nổi bật nhất là chuyên hóa hoa, tiến hóa cơ quan dự trữ, thích nghi khô hạn, phytomelanin ở hạt, quan hệ với nấm và sự đồng tiến hóa với động vật thụ phấn.