Đặc điểm chung

Scrophulariaceae Juss., 1789 - Một họ thực vật hạt kín thuộc bộ Hoa môi Lamiales. Họ này có lịch sử phân loại khá phức tạp. Trước đây Scrophulariaceae từng bao gồm hơn 300 chi, nhưng các nghiên cứu ADN đã cho thấy đây là một họ đa ngành (polyphyletic). Theo hệ thống APG IV, Scrophulariaceae được thu hẹp đáng kể và nhiều chi đã được chuyển sang các họ khác. Với các nghiên cứu phát sinh chủng loài cho thấy có nhiều chi trong họ này không có chung một tổ tiên gần nhất trong cùng một họ. Kết quả, chi Digitalis, Antirrhinum, Veronica được chuyển sang họ Plantaginaceae, chi Buddleja (trước đây thuộc Buddlejaceae) nay được xếp vào Scrophulariaceae. Hiện nay Scrophulariaceae hiện đại là một họ đơn ngành (monophyletic). Hiện trên thế giới có khoảng 60 - 65 chi và 1.800 - 2.000 loài.
Scrophulariaceae gồm những loài thân thảo, cây bụi, hiếm khi là cây gỗ nhỏ (Buddleja). Lá đơn, mọc đối hoặc mọc so le, không có lá kèm. Hoa đặc trưng bởi bao hoa mẫu 4 - 5, rất không đều, tràng thành 2 môi, có thùy xếp lớp, nhị đính trên ống tràng và xen kẽ với các thùy nhưng không đồng số với chúng (nhị 4, trong đó 2 chiếc dài và 2 chiếc ngắn), bầu 2(1) ô với các giá noăn bên hợp nhau (thành ra như là giá noãn trụ giữa), vòi đính có đỉnh bầu. Quả nang, hạt nhỏ, nhiều phát tán nhờ gió hoặc nước.
Các nghiên cứu phân tử cho thấy Scrophulariaceae xuất hiện khoảng 60 - 70 triệu năm trước, vào cuối kỷ Cretaceous hoặc đầu kỷ Paleogene. Sự đa dạng hóa diễn ra mạnh trong kỷ Paleogene và kỷ Neogene. Tiến hóa hình dạng của hoa có liên quan chặt chẽ với các loài côn trùng và chim thụ phấn, tạo nên nhiều kiểu hoa chuyên hóa. Scrophulariaceae là một điển hình về việc dữ liệu ADN đã làm thay đổi phân loại thực vật. Từ một họ rất lớn nhưng đa ngành (polyphyletic), Scrophulariaceae được tái cấu trúc thành một họ đơn ngành (monophyletic), nhiều chi đã được chuyển sang các họ khác. Các nghiên cứu mới đã phản ánh chính xác hơn quan hệ tiến hóa. Đồng thời, Scrophulariaceae còn là đối tượng quan trọng để nghiên cứu sự đồng tiến hóa giữa hoa và các loài thụ phấn, cũng như sự đa dạng hóa của hình thái hoa trong bộ Hoa môi Lamiales.