Đặc điểm chung

Caeciliidae Rafinesque, 1814 - Một trong những họ lưỡng cư không chân đa dạng nhất ở khu vực châu Á, châu Mỹ nhiệt đới. Các loài thuộc họ Caeciliidae có hình dạng giống giun đất hoặc rắn nhỏ, nhưng thực chất là lưỡng cư. Đặc điểm nổi bật có cơ thể dài, hình trụ, không có chân. Da trơn, tiết nhiều chất nhầy giúp đào hang. Trên cơ thể có nhiều vòng nếp (annuli) tạo vẻ ngoài giống giun. Mắt rất nhỏ, thường bị da hoặc xương che phủ. Có xúc tu cảm giác (tentacle) nằm giữa mắt và lỗ mũi, là cơ quan đặc trưng của lưỡng cư không chân giúp định vị mùi và con mồi. Hộp sọ đặc, khỏe, thích nghi với việc đào đất. Không có đuôi thật sự. Các loài trong họ Caeciliidae có kích thước khá đa dạng. Phần lớn dài khoảng 20 - 60 cm. Một số loài nhỏ chỉ khoảng 10 - 15 cm. Loài lớn nhất là Caecilia thompsoni có thể đạt gần 1,5 m, thuộc những loài lưỡng cư không chân lớn nhất thế giới.
Môi trường sống của họ Caeciliidae thường ở dưới đất ẩm, đất rừng nhiệt đới, ven suối, dưới đá, trong lớp lá mục thực vật, một số sống bán thủy sinh. Do sống ẩn dưới đất nên rất hiếm khi được quan sát trong tự nhiên. Caeciliidae là động vật ăn thịt, thức ăn chủ yếu là Giun đất, Mối, Kiến, Ấu trùng côn trùng, Nhện và động vật không xương sống nhỏ. Phát hiện con mồi chủ yếu nhờ khứu giác và xúc tu cảm giác. Họ Caeciliidae có nhiều chiến lược sinh sản đẻ trứng, đẻ con trứng, ở một số loài trứng thường được đẻ trong đất ẩm và ở nhiều loài, con cái bao quanh ổ trứng. Một số loài có ấu trùng sống dưới nước trước khi biến thái, trong khi các loài khác phát triển trực tiếp thành con non giống con trưởng thành. Theo cơ sở dữ liệu Amphibian species of the world, họ Caeciliidae hiện được công nhận có khoảng 55 loài, trong đó riêng chi Caecilia chiếm phần lớn với khoảng 46 loài. Ở Việt Nam có 5 loài, số lượng này có thể thay đổi khi có các phát hiện mới.
Caeciliidae góp phần kiểm soát quần thể động vật không xương sống trong đất. Thúc đẩy quá trình luân chuyển chất hữu cơ nhờ hoạt động đào bới. Là mắt xích trong chuỗi thức ăn của hệ sinh thái rừng nhiệt đới. Tiến hóa Caeciliidae thuộc bộ Không chân Apoda, một trong ba nhánh lưỡng cư hiện đại cùng với bộ Không đuôi Anura và bộ Có đuôi Caudata. Các nghiên cứu phát sinh chủng loài hiện đại cho thấy Caeciliidae là một nhánh tiến hóa trong nhóm lưỡng cư không chân ở châu Mỹ. Trước đây họ này từng bao gồm nhiều chi hơn, nhưng các nghiên cứu di truyền đã tách một số nhóm thành các họ riêng để phản ánh chính xác hơn quan hệ tiến hóa.