Đặc điểm chung
Họ:Dứa dại Pandanaceae
Pandanaceae R.Br, 1810 - Một họ thực vật hạt kín thuộc bộ Dứa dại Pandanales, lớp thực vật Một lá mầm Liliopsida. Đây là nhóm thực vật nhiệt đới đặc trưng bởi lá dài, hẹp, xếp xoắn ở đầu thân, thường có gai ở mép và gân giữa, cùng hệ thống rễ chống/rễ khí sinh rất phát triển ở nhiều loài. Trên thế giới có 3 chi/880 loài, ở các nước nhiệt đới. Ở Việt Nam có 2 chi Freycinetia, Pandanus, khoảng 20 loài.
Pandanaceae phần lớn là cây hoặc cây bụi, một số là dây leo (chi Freycinetia), thậm chí có dạng biểu sinh. Một đặc điểm rất dễ nhận biết là rễ chống (prop roots) hoặc rễ khí sinh mọc từ thân và cành. Các rễ này giúp cây đứng vững, đặc biệt trong môi trường đất mềm, ven biển hoặc chịu gió mạnh. Hoa đơn tính, hoa đực và hoa cái thường nằm trên các cây khác nhau → cây đơn tính khác gốc (dioecious). Hoa đực có rất nhiều nhị, chỉ nhị có thể rời hoặc hợp, bao phấn thường 2 ô (2-thecous), bao phấn mở bằng khe dọc (longitudinal dehiscence). Hoa cái có bầu trên, có một hoặc nhiều lá noãn. Vòi nhụy rất ngắn hoặc gần như không có. Đầu nhụy thường nằm gần như trực tiếp trên bầu. Hoa thường tập hợp thành các cụm hoa dày đặc, được bao quanh bởi các lá bắc (bracts), ở một số loài lá bắc có màu sắc nổi bật. Quả đặc biệt của chi Pandanus với đặc điểm là quả của nhiều loài Pandanus không phải một quả đơn giản mà hình thành quả phức hợp (syncarp).
Ở chi Pandanus, nhiều đơn vị quả có thể kết hợp thành một đầu quả lớn, thường hình cầu hoặc hình trứng, đôi khi trông giống quả dứa. Một đơn vị trong cụm quả thường được gọi là múi (phalange). Hạt và phát tán hạt có thể nhỏ hoặc tương đối lớn tùy chi, chi Pandanus, hạt thường khó tách khỏi phần nội quả. Các cấu trúc quả lớn, mọng hoặc xốp ở nhiều loài có thể hỗ trợ phát tán nhờ động vật hoặc nước, tùy môi trường sống.
Pandanaceae chủ yếu là thực vật nhiệt đới và cận nhiệt đới của Cựu thế giới, phân bố từ châu Phi nhiệt đới, Madagascar qua Đông Nam Á đến các đảo Thái Bình Dương và là những vùng đặc biệt quan trọng đối với sự đa dạng của họ.
Pandanaceae thuộc lớp thực vật Một lá mầm Liliopsida (monocots), vì vậy chúng có quan hệ tiến hóa với nhiều nhóm một lá mầm khác. Pandanaceae có nhiều dạng sống thân gỗ, mặc dù thuộc monocots. Vì vậy, không nên hiểu “monocot = cây thân thảo”. Một số monocot có thể tiến hóa thành cây gỗ, cây bụi hoặc dạng thân gỗ lớn. Pandanaceae có nguồn gốc từ cuối kỷ Cretaceous muộn. Các nghiên cứu ban đầu từng cho rằng họ này có nguồn gốc từ siêu lục địa Gondwana cổ đại, nhưng phân tích mới đã chỉ ra rằng họ này nhiều khả năng có nguồn gốc ở Laurasia (siêu lục địa phía Bắc), sau đó lan rộng khắp vùng nhiệt đới cổ (paleotropics) nhờ cơ chế phát tán đường dài (long-distance dispersal).