Đặc điểm chung

Celastraceae Thomas Baskerville, 1839 - Một họ thực vật hạt kín thuộc bộ Dây gối Celastrales. Họ này khá đa dạng từ cây gỗ, cây bụi đến dây leo và phân bố rộng trên thế giới, các chi có số loài nhiều nhất thuộc về  Euonymus, Celastrus, Maytenus và Tripterygium. Một số loài được trồng làm cảnh, số khác có giá trị trong y học cổ truyền và nghiên cứu dược học. Theo hệ thống phân loại hiện đại (APG IV), Celastraceae bao gồm cả một số nhóm trước đây được tách thành các họ riêng như Hippocrateaceae và Stackhousiaceae. Hiện nay họ này có từ 90 đến 100 chi và 1.300 - 1.400 loài. Ở Việt Nam có 14 - 15 chi, khoảng 75 loài.
Các loài trong Celastraceae rất đa dạng từ cây gỗ nhỏ, cây bụi đến dây leo thân gỗ, hiếm khi là cây thân thảo. Nhiều loài dây leo có thể vươn cao hàng chục mét nhờ cuốn quanh cây khác. Lá đơn mọc đối, hoặc mọc cách, mép nguyên hoặc có răng cưa, lá thường xanh hoặc rụng theo mùa, có lá kèm rất nhỏ hoặc không có. Hoa nhỏ, hoa màu trắng, vàng nhạt hoặc xanh lục. Hoa lưỡng tính đối xứng tỏa tròn thường có 4 - 5 cánh hoa, đĩa mật (nectar disc) phát triển rõ, giúp thu hút côn trùng và thụ phấn nhờ côn trùng (ong, ruồi, bọ cánh cứng nhỏ). Quả cũng rất đa dạng từ quả nang, quả mọng, quả hạch đến quả có cánh. Nhiều loài thuộc chi Euonymus, quả màu hồng hoặc đỏ rực khi chín, nứt ra để lộ các hạt màu cam, rất dễ nhận biết. hạt được phát tán nhờ chim hoặc thú ăn quả. Một số loài dây leo phát tán hạt nhờ gió khi quả có cánh.
Các nghiên cứu phân tử cho thấy Celastraceae là một dòng cổ trong nhánh rosids. Nguồn gốc của họ này có thể từ cuối kỷ Creta, khoảng 80 - 90 triệu năm trước. Quá trình đa dạng hóa mạnh diễn ra từ kỷ Paleogen (kỷ địa chất đầu tiên của đại Tân sinh “Cenozoic era”, kéo dài từ khoảng 66 triệu năm trước đến 23,03 triệu năm trước. Đây là giai đoạn ngay sau “Cretaceous - Paleogene extinction event”, sự kiện tuyệt chủng đã xóa sổ toàn bộ khủng long không phải chim cùng khoảng 75% các loài trên trái đất. Paleogen thường được xem là thời kỳ động vật có vú và chim bùng nổ đa dạng, đồng thời nhiều nhóm thực vật có hoa hiện đại cũng phát triển mạnh) đến Neogen (kỷ địa chất thứ hai của đại Tân sinh "Cenozoic era", kéo dài từ khoảng 23,03 triệu năm trước đến 2,58 triệu năm trước. Đây là giai đoạn tiếp nối sau Paleogene và trước Quaternary. Nếu Paleogen là thời kỳ phục hồi và đa dạng hóa sau đại tuyệt chủng cuối kỷ Creta, thì Neogen là thời kỳ các hệ sinh thái hiện đại được định hình. Nhiều nhóm động vật và thực vật ngày nay đạt đến hình thái gần như hiện đại, đồng thời tổ tiên của con người cũng xuất hiện và tiến hóa) khoảng 66 - 23 triệu năm trước, khi rừng nhiệt đới mở rộng và nhiều môi trường sống mới hình thành.