Đặc điểm chung

Gnetales T.M. Fries, 1836 - Là một ngành (Phylum) thực vật hạt trần (Gymnospermae) rất đặc biệt, gồm những loài có nhiều đặc điểm giống thực vật hạt kín (Magnoliophyta) nhưng về mặt tiến hóa vẫn thuộc nhóm hạt trần. Đây là một trong bốn bộ thực vật hạt trần còn tồn tại đến ngày nay gồm Thông Pinales, Tuế Cycadales, Bạch quả Ginkgoales. Hiện nay, Gnetales chỉ còn khoảng 90 - 100 loài trên thế giới, nhưng chúng có hình thái và sinh thái rất đa dạng.
Gnetales gồm 3 họ, mỗi họ chỉ có một chi còn tồn tại:
- Dây gắm Gnetaceae, chi Gắm Gnetum - Gồm những loài dây leo hoặc cây gỗ nhiệt đới, lá rộng giống cây hai lá mầm. Sống trong rừng mưa nhiệt đới.
- Hoàng ma Ephedraceae, chi Hoàng ma Ephedra - Gồm những loài cây bụi vùng khô hạn, lá tiêu giảm thành vảy nhỏ. Thân xanh đảm nhận quang hợp. Thích nghi với sa mạc và bán sa mạc.
- Bách lan Welwitschiaceae, chi Bách lan Welwitschia - Chỉ có một loài Bách lan sa mạc Welwitschia mirabilis, sống ở sa mạc Namib.Vòng đời chỉ có hai lá mọc liên tục từ gốc. Có thể sống hơn 1.000 năm.
Gnetales là thực vật hạt trần (Gymnospermae), giống các thực vật hạt trần khác. Không có hoa thật, không tạo quả thật. Hạt không được bao kín trong bầu nhụy. Nhưng lại có nhiều đặc điểm giống thực vật hạt kín (Magnoliophyta). Có mạch dẫn (vessel elements) trong gỗ. Lá rộng (Gnetum), cấu trúc sinh sản tương đối phức tạp, một số loài thụ phấn nhờ côn trùng. Các nhà thực vật học đã cho rằng Gnetales là họ hàng gần nhất của thực vật hạt kín.
Các hóa thạch cho thấy Gnetales xuất hiện từ khoảng 250 - 200 triệu năm trước, vào cuối kỷ Permian hoặc đầu kỷ Triassic. Trong các kỷ Jurassic và Cretaceous. Gnetales đa dạng hơn hiện nay và có nhiều loài đã tuyệt chủng. Trong nhiều thập kỷ, giả thuyết "Anthophyte" cho rằng Gnetales là nhóm chị em với thực vật hạt kín do có nhiều đặc điểm tương đồng. Tuy nhiên, các nghiên cứu giải trình tự DNA hiện đại chỉ ra rằng Gnetales không phải là họ hàng gần nhất của thực vật hạt kín. Chúng là một nhánh của thực vật hạt trần, có quan hệ gần với các loài cây lá kim (conifers), mặc dù vị trí chính xác trong nhóm lá kim vẫn còn được nghiên cứu. Điều này cho thấy nhiều đặc điểm giống cây có hoa ở Gnetales là kết quả của tiến hóa hội tụ convergent evolution (là hiện tượng hai hoặc nhiều nhóm sinh vật không có quan hệ họ hàng gần, nhưng tiến hóa ra những đặc điểm giống nhau, vì chúng phải thích nghi với điều kiện môi trường hoặc lối sống tương tự. Nói cách khác đặc điểm giống nhau không phải do thừa hưởng từ tổ tiên chung, mà do chịu các áp lực chọn lọc tự nhiên tương tự).