Đặc điểm chung

Musaceae Juss. 1789 - Một họ thực vật hạt kín một lá mầm (Monocots) thuộc bộ Gừng Zingiberales. Đây là họ thực vật rất đặc biệt, một trong những loài cây lương thực và cây ăn quả quan trọng nhất thế giới. Musaceae hiện có khoảng 3 chi còn tồn tại Chuối Musa (chi lớn nhất), Chuối cô đơn Ensete, Chuối vàng trung quốc Musella (chỉ có một loài) và 80 - 90 loài, phân bố chủ yếu ở vùng nhiệt đới châu Á, châu Phi và châu Đại Dương. Ở Việt Nam có cả 2 chi Ensete, Musa và khoảng 10 loài.
Musaceae cây thân thảo lâu năm khổng lồ, không phải cây gỗ, thân giả (pseudostem). Cao từ 2 - 15 m, tùy loài. Có thân rễ ngầm phát triển mạnh. Mỗi thân trên mặt đất chỉ ra hoa và kết quả một lần, sau đó tàn lụi, các chồi mới mọc lên từ thân rễ sẽ tiếp tục chu kỳ sống. Chuối cô đơn Ensete glaucum không có khả năng đẻ nhánh từ than rễ mà trồng bằng hạt. Thân giả được tạo thành từ các bẹ lá cuốn chặt vào nhau. Không chứa gỗ và không có tầng sinh mạch, có nhiệm vụ nâng đỡ lá và cụm hoa. Thân thật của cây là thân rễ (rhizome) nằm dưới đất. Lá rất lớn, có thể dài 2 - 4 m, gân chính rất phát triển, các gân phụ chạy song song - đặc trưng của thực vật một lá mầm. Lá thường bị xé dọc theo gân phụ khi gặp gió mạnh. Đây là một thích nghi cơ học, giúp giảm lực cản gió và hạn chế rách toàn bộ lá. Hoa mọc thành buồng lớn, được bao bọc bởi các lá bắc màu tím hoặc đỏ. Hoa đơn tính, hoa cái thường nằm ở phần dưới của cụm hoa, hoa đực ở phần trên (một số loài có hoa lưỡng tính). Quả của Musaceae là quả mọng (berry). Quả gồm ba lớp (ngoại quả bì "exocarp" có lớp vỏ màu xanh rồi chuyển vàng hoặc đỏ khi chín, trung quả bì "mesocarp" phần thịt quả mà chúng ta ăn, nội quả bì "endocarp" có lớp mỏng bao quanh vùng chứa hạt, không hóa gỗ. Những loài thuộc họ này mọc hoang dại có nhiều hạt lớn, rất cứng, nhưng trong trồng chọt hầu như không có hạt. Đa số các giống chuối ăn hiện nay hình thành quả không cần thụ tinh (parthenocarpy) và thường là cây tam bội (triploid), khiến hạt không phát triển hoàn chỉnh.
Musaceae có lịch sử tiến hóa gắn liền với sự phát triển của các khu rừng nhiệt đới châu Á. Họ này xuất hiện khoảng 60 - 80 triệu năm trước, từ cuối kỷ Cretaceous đến đầu thế địa chất Paleocene. Sự đa dạng hóa mạnh diễn ra trong thế địa chất Eocene và Miocene, khi khí hậu nóng ẩm thúc đẩy sự mở rộng của rừng mưa nhiệt đới.