Đặc điểm chung

Proteaceae Juss, 1862 - Họ thực vật hạt kín hai lá mầm thật (Eudicots) thuộc bộ Chẹo thui Proteales. Đây là một trong những họ thực vật cổ có nguồn gốc từ siêu lục địa Gondwana, nổi tiếng với các loài có hoa rất lớn, hình dạng đa dạng, khả năng thích nghi với đất nghèo dinh dưỡng và nhiều cây có giá trị cảnh quan, lâm nghiệp và thực phẩm. Có 60 chi 1.400 loài, ở nhiệt đới và cận nhiệt đới của hầu hết các châu lục, nhất là ở Nam Phi và Australia. Ở Việt Nam có 3 chi Grevillea, Helicia, Heliciopsis, khoảng 15 loài.
Proteaceae gồm những cây bụi, cây gỗ nhỏ, cây gỗ lớn. Một số loài chỉ cao dưới 1 m, trong khi một số khác có thể vượt quá 30 m. Lá đơn, mọc so le, mọc cách, hoặc mọc vòng, không có lá kèm. Hình dạng lá rất đa dạng từ hình kim, hình bầu dục. Chia thùy sâu, mép nguyên hoặc có răng cưa. Nhiều loài có lá dày và cứng (lá da), thích nghi với khí hậu khô và đất nghèo dinh dưỡng. Hoa phần lớn lưỡng tính, đều hay hơi không đều, mẫu 4, không có cánh hoa; đài dạng cánh hoa; nhị 4, đối diện với các thùy dài. Quả rất đa dạng từ quả đại, quả hạch, quả bế, quả nang hóa gỗ, đôi khi quả có cánh. Ở nhiều loài thuộc chi Banksia, quả chỉ mở sau khi gặp nhiệt độ cao từ cháy rừng, giúp hạt phát tán vào thời điểm môi trường thuận lợi.
Proteaceae là một trong những họ thực vật có hoa có lịch sử lâu đời. Xuất hiện khoảng 110 - 120 triệu năm trước, vào đầu kỷ Cretaceous. Hóa thạch phấn hoa và lá đã được tìm thấy ở nhiều phần của siêu lục địa Gondwana. Khi Gondwana tách thành Australia, Africa, South America và Antarctica, các dòng tiến hóa của Proteaceae cũng tách biệt. Sự cô lập địa lý kéo dài đã tạo nên nhiều loài đặc hữu, đặc biệt ở Úc và vùng Cape Floristic Region. Proteaceae thường được xem là ví dụ điển hình về ảnh hưởng của trôi dạt lục địa đối với tiến hóa thực vật.