Đặc điểm chung

Tragulidae H. Milne-Edwards, 1864 - Gồm các loài thú móng guốc chẵn có kích thước nhỏ nhất trong bộ Ngón chẵn Artiodactyla. Không có sừng (cả đực và cái). Guốc II và V tương đối phát triển. Bộ răng thiếu 0.1.3.3/0.1.3.3 = 28 chiếc. Ở Việt Nam có 2 loài thuộc 1 giống Tragulus được ghi nhận.
Tragulidae có nhiều đặc điểm hình thái nguyên thủy vì kích thước nhỏ, cao khoảng 20 - 35 cm, trọng lượng 1- 5 kg, không có gạc (khác với hươu thật). Con đực có răng nanh dài giống răng kiếm, chân mảnh và thân thấp, cơ thể chúng thích nghi với di chuyển trong rừng rậm dày. Tragulidae có lối sống khá kín đáo, nhút nhát, hoạt động ban đêm hoặc chạng vạng, sống đơn độc, kết đôi vào mùa giao phối. Thức ăn chính gồm lá cây, quả rụng, hạt, đôi khi ăn côn trùng hoặc xác động vật nhỏ. Hyemoschus aquaticus thậm chí có thể lặn xuống nước để trốn kẻ săn mồi. Tragulidae là động vật nhai lại, nhưng có cấu trúc dạ dày hơi khác biệt, dạ dày 3 ngăn phát triển (không hoàn toàn giống bò) hệ tiêu hóa được xem là dạng nguyên thủy của động vật nhai lại Chúng thuộc Ruminantia (là một phân bộ “hoặc liên bộ” trong bộ guốc chẵn Artiodactyla, bao gồm các động vật nhai lại như bò, hươu, linh dương, hươu cao cổ và hươu chuột. Đặc điểm nổi bật nhất của nhóm này là khả năng nhai lại “rumination”, tức là thức ăn được nuốt vào dạ dày, sau đó ợ lên miệng để nhai lại lần nữa nhằm nghiền nhỏ và tiêu hóa hiệu quả hơn), nhưng nằm ở nhánh cơ bản nhất. Một đặc điểm giải phẫu nổi bật của họ này là thiếu động mạch cảnh trong (internal carotid artery). Trong đa số động vật có vú, động mạch này đi từ động mạch cảnh chung lên để cung cấp máu trực tiếp cho não. Tuy nhiên ở Tragulidae động mạch cảnh trong bị tiêu giảm hoặc mất hoàn toàn ở cá thể trưởng thành máu lên não được cung cấp qua các mạch khác, đặc biệt là mạng mạch ở nền sọ. Cơ chế thay thế máu được dẫn lên não thông qua (rete mirabile epidurale). Đây là mạng lưới mạch máu phức tạp nằm ở nền não, nhận máu từ các nhánh của động mạch hàm trên các nhánh của động mạch cảnh ngoài mạng mạch này, sau đó cung cấp máu cho não thay cho động mạch cảnh trong.
Tragulidae có lịch sử tiến hóa khá lâu dài, các hóa thạch ghi nhận họ này xuất hiện từ kỷ Eocene (~45 - 50 triệu năm trước) và từng rất đa dạng ở châu Âu, châu Á và Bắc Mỹ. Ngày nay chúng chỉ còn tồn tại ở vùng nhiệt đới châu Á và châu Phi.