Đặc điểm chung

Rutaceae Juss., 1789 - Họ thực vật hạt kín hai lá mầm thật (Eudicots) thuộc bộ Bồ hòn Sapindales. Nổi tiếng với các loài cây quả có múi và nhiều cây lấy tinh dầu, cây gia vị và cây dược liệu. Rutaceae có khoảng 160 - 170 chi và khoảng 2.100 loài, phân bố chủ yếu ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới trên toàn thế giới. Ở Việt Nam có gần 30 chi và khoảng 110 loài.
Rutaceae chủ yếu là cây gỗ hoặc cây bụi, một số ít cây thân thảo. Nhiều loài cao từ 2 - 20 m. Lá đơn hoặc kép (có khi chỉ có 1 lá chét), mọc cách, mọc đối hay mọc so le, thường không có lá kèm và có rất nhiều tuyến tinh dầu trong lá, vỏ và quả, khi soi dưới ánh sáng có thể thấy các chấm trong suốt. Một số loài có gai, đặc biệt ở các cành non. Rất gần với họ Đào lộn hột Anacardiaceae và họ Thanh thất Simaroubaceae. Rất đặc trưng bởi lá, vỏ cành và vỏ quả thưông có tinh dầu thơm. Hoa thường lưỡng tính, mẫu 5(4,3,2); bộ nhị phần lớn obdiplostemon (thuật ngữ trong hình thái học hoa “floral morphology”, dùng để mô tả kiểu sắp xếp của hai vòng nhị “stamens” trong một bông hoa), ít khi diplostemon (nhị kép - thuật ngữ trong hình thái học hoa “floral morphology”, dùng để chỉ kiểu sắp xếp mà hoa có hai vòng nhị “stamens”, với vòng nhị ngoài nằm đối diện các lá đài và vòng nhị trong nằm đối diện các cánh hoa. Đây là một trong ba kiểu sắp xếp nhị phổ biến ở thực vật có hoa) bên cạnh hoặc nhị đồng số và đối diện với lá đài; có triền trong nhị; bộ nhụy thường gồm 4 - 5 (3 - 1 hoặc nhiều) lá noãn rời hoặc chỉ hơi dính ở gốc hoặc ở vòi. Quả rất đa dạng từ kiểu quả Hesperidium (quả có múi - kiểu quả đặc trưng của chi Citrus), có vỏ dày chứa nhiều túi tinh dầu và các múi chứa dịch quả, quả nang, quả hạch đến quả đại ở một số chi. Hạt đôi khi có cơm. Rutaceae có nhiều thích nghi sinh thái như: Tinh dầu giúp xua đuổi côn trùng và động vật ăn lá. Hoa giàu mật thu hút nhiều loài thụ phấn. Quả nhiều nước được chim và thú ăn, góp phần phát tán hạt. Nhiều loài là cây chủ của ấu trùng các loài bướm thuộc họ Bướm phượng Papilionidae.
Các nghiên cứu phát sinh chủng loài cho thấy Rutaceae xuất hiện khoảng 90 - 100 triệu năm trước, vào cuối kỷ Cretaceous. Tổ tiên của họ này có thể phân bố ở khu vực nhiệt đới của siêu lục địa Gondwana hoặc Đông Nam Á và đa dạng hóa mạnh trong thế địa chất Paleocene và Eocene khi khí hậu toàn cầu ấm và các rừng nhiệt đới mở rộng.