Bậc phân loại
Đặc điểm chung
Họ:Bọ que Phasmatoidea
Phasmatidae Leach, 1815 - Bộ côn trùng có cánh, cơ thể dài hình que (bọ que) hay dẹt hình chiếc lá (bọ lá). Tên của bộ này bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp cổ đại phasma, có nghĩa là bóng ma nhằm ám chỉ sự giống nhau của chúng với thảm thực vật trong khi thực tế là động vật.
Chúng có phần phụ miệng kiểu nhai nghiền, đây là kiểu đặc trưng của các loài côn trùng trưởng thành ăn lá. Hầu hết phát triển biến thái không hoàn toàn, có khả năng sinh sản đơn tính, một số loài có khả năng tái tạo lại chân bị đứt. Có khoảng 36.000 loài đã được phát hiện và công bố trên khắp thế giới, nhưng còn rất nhiều loài thuộc bộ này ở Việt Nam hiện chưa được phát hiện và công bố.
Phasmatoidea có đặc trưng về khả năng ngụy trang hình thái, màu sắc cơ thể, để tìm kiếm thức ăn và lẩn trốn kẻ thú tự nhiên. Tuy nhiên, nhiều loài có tuyến phòng thủ thứ cấp dưới dạng gai hoặc độc tố. Con cái đẻ khoảng 200 trứng vào kẽ vỏ cây, kẽ lá và một số loài đẻ xuống đất từ trên cao. Phasmatoidea có nhiều đặc điểm nổi bật với cơ thể thuôn dài như cành cây hoặc dẹt như lá. Màu sắc chủ yếu là xanh, nâu hoặc xám. Chân dài và mảnh. Râu dài, nhiều đốt. Miệng kiểu gặm nhai. Nhiều loài không có cánh hoặc cánh tiêu giảm, một số loài có cánh phát triển. Khả năng ngụy trang của chúng thường được tăng cường bằng các hành vi như đung đưa cơ thể để mô phỏng cành cây lay theo gió. Kích thước rất đa dạng từ những loài rất nhỏ khoảng 2 - 3 cm, đến loài lớn nhất trên 60 cm nếu tính cả chân. Một số loài khổng lồ Bọ que trung quốc Phryganistria chinensis có chiều dài cơ thể 35 - 36 cm, chiều dài cả chân 64 cm và là côn trùng dài nhất thế giới.
Phasmatoidea sống trong các khu rừng mưa nhiệt đới, rừng thường xanh, rừng thứ sinh, đồng cỏ và cây bụi. Ăn lá cây, chồi non, cành non. Nhiều loài có phổ thức ăn khá hẹp, chỉ sử dụng một số loài cây nhất định. Gồm những loài thụ tinh trong, đẻ trứng xuống đất hoặc gắn trên cây. Nhiều loài sinh sản đơn tính (parthenogenesis), con cái có thể sinh con mà không cần thụ tinh. Ấu trùng mới nở có hình dạng tương tự con trưởng thành và phát triển qua nhiều lần lột xác. Đây là một quá trình biến thái không hoàn toàn.
Phasmatodea có nguồn gốc từ cuối kỷ Jura hoặc đầu kỷ Creta, khoảng 100 - 150 triệu năm trước. Các hóa thạch cho thấy khả năng ngụy trang đã tiến hóa rất sớm. Các loài thuộc bộ Bọ lá Phylliidae là một nhánh chuyên hóa từ các tổ tiên có dạng bọ que.
Bọ lá núi chúa
Tên tiếng Anh:Ninh Thuan leaf insect
Tên Latin:Cryptophyllium nuichuaense
Bậc phân loại:
Bọ lá phước bình
Tên tiếng Anh:Phước Bình leaf insect
Tên Latin:Cryptophyllium bollensi
Bậc phân loại: