Đặc điểm chung

Stemonaceae Caruel, 1878 - Là một họ thực vật hạt kín một lá mầm (Monocotyledonae) thuộc bộ Dứa dại Pandanales. Đây là một họ có quy mô nhỏ nhưng có giá trị lớn về tiến hóa, dược liệu và đa dạng sinh học, đặc biệt ở khu vực Đông Á và Đông Nam Á. Chi Stemona là chi lớn nhất trong họ, trong đó nhiều loài được gọi chung là Bách bộ, một vị thuốc cổ truyền quan trọng ở Việt Nam, Trung Quốc và nhiều nước châu Á.
Stemonaceae thực vật thân thảo dạng dây leo hoặc cây bụi thấp, có thân rễ hoặc nhiều củ nằm chìm dưới đất. Lá đơn, phiến lá nguyên, không có lá kèm, gốc lá có bẹ, so le hoặc xoắn ốc, có cuống. Gân lá hình chân vịt với gân giữa phát triển mạnh, các gân phụ song song ngang nối các gân chính. Cụm hoa ở nách lá, hình xim (chùm hoặc đơn hoa). Hoa lưỡng tính, có hai hoặc bốn lá đài, bốn nhị, hai lá noãn, hoa đối xứng hướng tâm, bao hoa hạ, lá đài 4 - 5, riêng biệt, nhị 4 - 5, lá đài đối nhau; bầu nhụy 1 ô, ở đỉnh đính với nõa, vòi nhụy 1, đầu nhụy 1 - 3. Quả nang, mở bằng 2 -3 van. Hạt hình cầu đến hình elip. Rễ củ dài, phình thành củ, củ chứa tinh bột alkaloid chất dự trữ. Đây là bộ phận được thu hái làm thuốc.
Các loài bách bộ chứa nhiều alkaloid đặc trưng như Stemofoline, Tuberostemonine, Stemoninine. Các nghiên cứu cho thấy những hợp chất này có hoạt tính chống côn trùng, kháng khuẩn và kháng nấm ở mức độ nhất định tiềm năng hỗ trợ điều trị một số bệnh đường hô hấp. Tuy nhiên, nhiều ứng dụng vẫn đang được nghiên cứu và chưa đủ bằng chứng lâm sàng để thay thế các phương pháp điều trị chuẩn. Stemonaceae được ghi nhận có quan hệ với họ Hoàn hoa Cyclanthaceae và họ Dứa dại Pandanaceae. Có 3 chi/30 loài, ở Đông nam Á, nhiệt đới Australia và ven Đại tây Dương của Bắc Mỹ. Ở Việt Nam có 1 chi Stemona, 4 - 5 loài.
Các nghiên cứu phát sinh chủng loài bằng DNA cho thấy Stemonaceae tách khỏi các họ còn lại của bộ Dứa dại Pandanales khoảng 100 - 120 triệu năm trước, trong  kỷ Cretaceous. Đây là một trong những nhánh khá sớm của thực vật một lá mầm. Quá trình đa dạng hóa mạnh nhất của chi Stemona ở Đông Nam Á và miền nam Trung Quốc, nơi khí hậu nóng ẩm và rừng nhiệt đới phát triển.