Thằn lằn bóng hoa

THẰN LẰN BÓNG HOA

Eutropis multifasciata (Kuhl, 1820)
Mabuya multifasciata (Kuhl, 1820)
Scincus multifasciata H. Kuhl, 1820
Họ: Thằn lằn bóng Scincidae
Bộ: Có vảy Squamata

Đặc điểm nhận dạng:
Loài thằn lằn có kích thước khổng lồ nhất tìm thấy ở Việt Nam, dài thân 66 – 220mm, dài đuôi 124 – 195mm. Đầu phủ vảy tấm đối xứng, không phân biệt với cổ. Mõm tù, tấm mõm rộng hơn cao. Lỗ mũi tròn, nằm giữa tấm mũi, hai vảy trên mũi cách nhau bởi vảy trán – mũi và vảy trán. Có 1 cặp tấm gáy tiếp xúc với nhau, đôi khi bị ngăn cách bởi một vảy nhỏ. Có 2 vảy má và 4 vảy trên ổ mắt, 6 – 7 vảy trên mí mắt. Mép trên có 6 – 7 vảy và 6 – 8 vảy mép dưới ở mỗi bên. Vảy thái dương gồm 3 hàng. Tấm cằm rộng hơn cao, một vảy sau cằm lẻ, rộng hơn dài. 2 cặp vảy sau cằm, cặp thứ nhất tiếp xúc với nhau, cặp thứ hai thường cách nhau bởi một vảy nhỏ. Màng nhĩ sâu, chiều cao hơn chiều dài.
Vảy thân tương đối đồng đều, xếp theo kiểu ngói lợp từ trước đến sau. Vảy trên lưng có 3 gờ rõ (đôi khi có 5 gờ) vảy bên hông có gờ mảnh hơn, vảy bụng nhẵn. Có 30 – 33 hàng vảy bao quanh giữa thân kể cả vảy bụng. 39 – 46 hàng vảy dọc theo lưng, 46 – 54 hàng vảy dọc theo bụng, 68 – 94 hàng vảy dưới, giữa đuôi. Vảy ở các chi nhỏ hơn vảy ở thân. Vảy chi trước nhẳn, vảy chi sau mặt trên có gờ mảnh, mặt dưới không có gờ.
Thân màu nâu bóng hoặc nâu đen bóng, mặt bụng và phía dưới các chi sáng màu hơn trên lưng. Trên lưng có từ 5 – 7 dải nhỏ màu nâu sẫm, (rộng bằng 1/3 chiều rộng của 1 hàng vảy) chạy dọc từ tấm sau gáy đến tận gốc đuôi. Hai bên sườn cũng có màu nâu sẫm. Con cái có các đốm trắng nằm dọc hai bên thân từ sau lỗ tai đến 1/3 chiều dài đuôi.
Sinh học, sinh thái:
Loài bò sát máu lạnh này khá phổ biến gần các nơi con người sinh sống, bờ sông và các con suối rộng nơi đất thấp và có độ cao tương đối. Chúng thường điều tiết thân nhiệt dưới ánh nắng ban ngày, sưởi ấm và tìm thức ăn ở các nơi bỏ hoang, hoặc trên các tảng đá, thân cây, hàng rào và các bức tường có bề mặt thô ráp. Thức ăn là các loài động vật không xương sống. Con cái đẻ 5 – 10 trứng.
Phân bố:
Trong nước: Hầu hết ở các tỉnh nước ta từ Lai Châu (Bình Lư), cho đến Minh Hải, Kiên Giang, Cà Mau
Nước ngoài: Loài này sống ở nhiều nơi từ phía Đông Ấn Độ tới Hải Nam và New Ghine.
Giá trị:
Loài này có gíá trị khoa học và thẩm mỹ. Có thể nuôi trong các trại nuôi bảo tồn để tìm hiểu tập tính, sinh thái của chúng, nhằm phục vụ mục đích nghiên cứu khoa học cho học sinh, sinh viên.
Tình trạng:
Số lượng không còn nhiều trong tự nhiên. Gần đây chúng đã và đang bị săn bắt, buôn bán, sinh cảnh sống của chúng đang bị đe dọa vì phá rừng lấy đất nông nghiệp. Cần bảo vệ nghiêm ngặt để phát triển bền vững trong môi trường tự nhiên.
Biện pháp bảo vệ:
Cấm săn bắt, buôn bán ở những khu vực loài này phân bố, cần thu một số cá thể về nghiên cứu nuôi sinh sản tại các Trung tâm bảo tồn để giữ nguồn gen.

Mô tả loài: Hoàng Ngọc Thảo, Nguyễn Quảng Trường – Phùng Mỹ Trung – WebAdmin.