Yến Phi

YẾN PHI

Iphigenia indica (L.) Kunth, 1843
Anguillaria indica (L.) R.Br., (1810)
Notocles indica (L.) Salisb., (1866)
Melanthium indicum L., (1771)
Hypoxidopsis pumila Steud. ex Baker, (1879)
Họ: Yến phi Colchicaceae
Bộ: Hành Liliales

Đặc điểm nhận dạng:
Cỏ nhiều năm, thân hành nhỏ, đường kính 0,7 – 1,5 cm, có vỏ màu nâu bao ngoài; thân trên mặt đất đơn độc, cao 15 – 25 cm. Lá mọc trên thân; phiến lá hình dải, hình mũi giáo, cỡ 6 – 10 x 0,3 – 1,2 cm, gốc lá dạng bẹ ôm lấy thân. Cụm hoa ngù, mọc ở đỉnh trục hoa, có 2 – 10 hoa. Hoa đều, lưỡng tính. Bao hoa 6 mảnh, màu tím nâu, rời nhau, xếp 2 vòng. Nhị 6, rời nhau, chỉ nhị đính ở gốc mảnh bao hoa, có lông tuyến, bao phấn hình thận, dài 1mm. Bầu thượng, hình thuôn, có múi, 3 ô, mỗi ô nhiều non. Quả nang, hình trứng ngược, dài 1 cm, mở theo kiểu cắt vách. Hạt to, có cánh.
Sinh học, sinh thái:
Mùa ra hoa tháng 11 – 12, mùa quả tháng 2 – 3 (năm sau). Mọc tự nhiên dưới rừng Thông, bụi cỏ sườn núi, dưới rừng thưa, thảo nguyên.
Phân bố:
Trong nước: Gia Lai (An Khê), Bình Thuận (Cà Đú), Ninh Thuận (Vườn quốc gia Núi Chúa).
Nước ngoài: Ấn Độ, Trung Quốc, Mianma, Philippin, Indonesia, Australia
Giá trị:
Thân hành có chứa Colchicin được dùng làm thuốc và trong nghiên cứu tế bào.
Tình trạng:
Là loài hiếm, đồng thời nạn phá rừng ở miền núi làm cho nơi cư trú bị xâm hại.
Phân hạng: EN B1 + 2b, c.
Biện pháp bảo vệ:
Loài đang được ghi trong Sách Đỏ Việt Nam (1996) với cấp đánh giá “hiếm” (Bậc R). Đề nghị đưa một số cá thể về trồng ở vườn thực vật để bảo vệ nguồn gen.

Tài liệu tham khảo: Sách đỏ Việt Nam 2007 – phần thực vật – trang 383.