Vạc hoa

VẠC HOA

Gorsachius magnificus (Olilvie – Grant, 1899)
Họ Diệc Ardeidae
Bộ: Hạc Ciconiformes

Đặc điểm nhận dạng:
Con đực trưởng thành: Chiều dài thân: 54 – 56cm. Vạc hoa nhìn chung gần giống với loài Vạc Nycticorax nycticorax thường gặp. Nhưng khác là bộ lông của nó chủ yếu không có màu xám đen mà nâu tối ở phía lưng và nâu nhạt có đốm trắng ở mặt bụng. Nhìn từ phía bên đầu có nhiều màu sắc xen kẽ: Các dải lông đen, trắng ở đầu, má và đám lông màu hung nâu nhạt ở sau gáy. Con cái và chim non có màu nhạt hơn con đực. Con non thường không có màu đen, thay vào đó là màu nâu nhạt. Chân có màu lục tối.
Sinh học, sinh thái:
Sống ở rừng ẩm và các vùng đất ngập nước gần rừng, tại các vùng đai thấp và chân đồi (lên đến độ cao khoảng 1000 m so với mực nước biển). Nơi sống thích hợp là những chỗ rừng ở gần sông suối, thường gặp ở bên trong hay xung quanh vùng rừng. Địa điểm mới tìm thấy lại Vạc hoa là vùng rừng nằm trong thung lũng núi đá vôi có độ cao khoảng 700 m, bao quanh bởi các dãy núi cao từ 1000 đến 1100 m. Thức ăn của Vạc hoa là xác các loài động vật nhỏ như cá, tôm và một số loài không xương sống khác. Có thể Vạc hoa đi kiếm ăn vào ban đêm như các loài cò, vạc (khi quan sát ở Lũng Ly, vào ban ngày Vạc hoa đang ngủ ở rừng cây cao). Sống định cư ở Việt Nam, tuy nhiên cho đến nay chưa thu được các số liệu về đặc tính sinh sản của loài này.
Phân bố:
Trong nước: Hoà Bình, Bắc Kạn.
Nước ngoài: Đông Nam Trung Quốc (vùng Quảng Tây, Quảng Đông và đảo Hải Nam), Campuchia.
Giá trị:
Nguồn gen hiếm, có nguy cơ bị tuyệt chủng ở Việt Nam và khu vực. Đối tượng hấp dẫn đối với du khách trong du lịch sinh thái.
Tình trạng:
Vạc hoa là loài chim định cư rất hiếm gặp, chỉ được ghi nhận tại một vài địa điểm thuộc vùng Đông Bắc; quần thể rất nhỏ và bị suy giảm do mất và suy thoái sinh cảnh sống cũng như bị săn bắt làm thực phẩm; kích cỡ quần thể ước tính < 250 cá thể và số lượng cá thể trưởng thành của mỗi tiểu quần thể < 50. Đánh giá hiện trạng quần thể của loài tại Trung Quốc ít hơn 100 cặp. Theo (BirdLife International 2001; M. Crosby in litt. 2005), tổng quần thể loài dao động trong khoảng từ 250 – 999 cá thể trưởng thành, tương đương với 375 – 1,499 cá thể (làm tròn từ 350 – 1,500 cá thể. Một số ghi nhận mới gần đây đã mở rộng vùng phân bố loài và quần thể loài có thể còn cao hơn
Phân hạng: CR C2a(i)
Biện pháp bảo vệ:
Vạc hoa có tên trong Nghị định số 64/2019/NĐ – CP và Nghị định số 84/2021/NĐ – CP của Chính phủ; đã có kế hoạch bảo tồn loài tại Vườn quốc gia Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn năm 2012. Một phần sinh cảnh của loài nằm trong các khu bảo tồn nên được bảo vệ. Đề xuất điều tra, giám sát quần thể loài tại Việt Nam, xây dựng kế hoạch bảo tồn loài, bảo vệ và phục hồi sinh cảnh sống trong vùng phân bố tự nhiên của loài; kiểm soát các hoạt động săn bắt.

Tài liệu dẫn: Sách đỏ Việt Nam 2023 – phần động vật – trang 314.