Trà hàm yên

TRÀ HÀM YÊN

Camellia hamyenensis Ninh & Le, 2022
Họ: Trà Theaceae
Bộ: Đỗ quyên Ericales

Đặc điểm nhận dạng:
Cây thân gỗ nhỏ, cao 3 – 4 m, đường kính 4 – 5 cm, cành non chắc khỏe, màu nâu sẫm, có lông, đôi khi vỏ cây rụng khi khô. Lá có cuống; phiến lá dày, dai, hình bầu dục, hiếm khi hình trứng ngược hoặc gần tròn, dài 28 – 35 cm và rộng 12,5 – 16 cm, đỉnh nhọn dài 0,7 – 1,2 cm với đầu tù hoặc cùn, gốc hình nêm hoặc tròn, mặt trên màu xanh đen hoặc xanh vàng, mặt dưới màu vàng tươi khi khô, gân lá bên 11 – 12 cặp, lõm ở mặt trên, nổi ở mặt dưới, có lông tơ dọc theo gân giữa trừ đỉnh, mép lá có răng cưa rất nhọn, răng cưa cách nhau 2 – 3 mm; cuống lá dài 1,5 – 1,7 cm, mặt trên lõm sâu, có lông. Hoa mọc ở nách lá, cuống hoa rất ngắn hoặc gần như không cuống; Đài hoa 5 lá, gần tròn, dài 0,6 – 1 cm và rộng 0,5 – 0,8 cm, mép màng với một lớp lông tơ dài màu trắng. Tràng hoa gồm khoảng 12 cánh, cánh ngoài hình tròn đến hình trứng ngược, dài 1,3 – 2 cm và rộng 1,3 – 1,6 cm, cánh trong hình trứng, dài 2 – 2,2 cm và rộng 1,3 – 1,4 cm, cả hai mặt đều nhẵn. Bộ nhị dài khoảng 2 cm, gồm rất nhiều nhị lép, các chỉ nhị ngoài hợp nhất với nhau. Cánh hoa bên trong dài khoảng 0,5 cm ở gốc; bao phấn dài khoảng 4 mm. Bộ nhụy nhẵn; bầu nhụy 4 – 5 ngăn, vòi nhụy 4 hoặc 5, rời đến tận gốc. Quả nang hình cầu, đường kính 8 – 9 cm khi mở, tách thành 5 mảnh vỏ, để lại một trụ giữa chắc khỏe cao khoảng 4 cm, thành quả nang dày: 5 ngăn, mỗi ngăn có 1 – 2 hạt. Hạt dài khoảng 2,5 cm, màu nâu sẫm, có lông tơ.
Loài này giống với Camellia flava (Pit.) Sealy, (1949), nhưng khác ở chỗ lá lớn hơn, gân bên có 11 – 12 cặp thay vì 7 – 8 cặp, và bầu nhụy không lông.
Sinh học, sinh thái:
Cây ưa ẩm, mọc ven suối trong rừng thường xanh ở độ cao 400 m. Ra hoa từ tháng 12 đến tháng 2
Phân bố:
Trong nước: Loài đặc hữu Việt Nam, mới phát hiện và công bố năm 2022. Mọc tự nhiên ở Hàm Yên, Tuyên Quang, Việt Nam.
Nước ngoài: Chưa có dẫn liệu.
Tình trạng:
Trước đây ít biết đến công dụng của loài này, nên bị tàn phá và thu mua với số lượng lớn buôn bán qua Trung Quốc, khiến cho loài dược liệu này ngày càng cạn kiệt. Môi trường sống bị tàn phá do khai thác rừng và lấy đất canh tác nông nghiệp. Trong gần 10 trở lại đây, một số người dân hiểu biết về giống Trà hoa vàng, nên đã bảo tồn, nhân giống và phát triển thành công, mang đến năng suất cao, cung cấp sản lượng lớn cho nhu cầu trong và ngoài nước.
Công dụng:
Hỗ trợ giảm đường huyết ở những người có biến chứng về tiểu đường, giúp cho bạn có thể cân bằng được lượng đường huyết trong cơ thế và ổn định được nó.Hỗ trợ việc giảm cân. Nâng cao sức đề kháng cho cơ thể, tránh bị ảnh hưởng bởi các yếu tố bệnh tật đơn giản như: cảm cúm, sổ mũi, viêm nhiễm…

Mô tả loài: Phạm Văn Thế, Trịnh Ngọc Bon, Phùng Mỹ Trung – WebAdmin.