Thằn lằn ngón đen

THẰN LẰN CHÂN NGÓN ĐEN

Cyrtodactylus nigriocularis Nguyen, Orlov & Darevsky, 2006
Họ: Tắc kè Gekkonidae
Bộ: Có vảy Squamata

Đặc điểm nhận dạng: 
Loài thằn ngón có kích thước khá lớn. Màu nâu đen, chiều dài thân đến 107,5mm, chiều đài đầu 33 đến 35mm. Chiều rộng đầu từ 21 đến 23,3mm. Đầu, dẹt, mõm rộng, mắt to, tròn, đen, thân tương đối mảnh, thuôn dài với các nếp gấp ở hai bên bụng phát triển. Các chi tương đối dài, các ngón dài; đuôi dài hơn chiều dài từ mõm tới huyệt. Có các vảy mặt dưới đuôi lớn, vảy ở gốc đuôi xếp vòng, không nở rộng và không phân chia; 13 – 14 vảy môi trên, 13 – 15 vảy môi dưới, 17 – 21 phiến mỏng dưới ngón hẹp trên ngón chân thứ tư. 119 – 145 hàng vảy quanh thân; không có các vảy lớn ở đùi. Con đực nhỏ hơn con cái và rất giống nhau. Đây là loài bò sát điển hình sống trong hang động nên màu sắc cơ thể chúng cũng có thể đổi tùy ánh sáng, môi trường sống và theo mùa.
Cyrtodactylus nigriocularis khác các loài cùng Giống Cyrtodactylus bởi những đặc điểm sau:
Khác với loài Cyrtodactylus otai và Cyrtodactylus bobrovi đều có vảy dưới đuôi nở rộng nhẹ, trong khi Cyrtodactylus nigriocularis đều nở rộng rõ.
Khác với loài Cyrtodactylus phuhuensis ở chỗ có 5 lỗ trước huyệt (so với không có hoặc có 2 lỗ ở những loài khác).
Khác với loài Cyrtodactylus takouensis bởi có vảy đùi nở rộng.
Khác các loài Cyrtodactylus phumyensi bởi không có vảy dưới đuôi nở rộng ngang như các loài kia.
Sinh học, sinh thái:
Loài bò sát ăn đêm, sống trong các hang đá sâu nơi có nhiều đá mẹ ở độ cao từ 100m đến 300m so với mặt biển. Thường xuất hiện ở gần cửa hang đá săn mồi vào mùa mưa và chui sâu xuống hang đá vào mùa khô. Thức ăn của chúng là những loài côn trùng nhỏ sống trong khu vực sinh sống. Trong điều kiện nuôi nhốt chúng ăn các loài côn trùng nhỏ như cào cào, dế, kiến.
Phân bố:
Trong nước: Các mẫu chuẩn và mẫu so sánh của loài thằn lằn chân ngón này thu được ở núi Bà Đen (Tân Châu, Dương Minh Châu và thị xã Tây Ninh, tỉnh Tây Ninh). Loài thằn lắn mới này mới được các nhà khoa học Việt Nam và Nga công bố tháng 3 năm 2006 trên tạp chí khoa học chuyên ngành bò sát – lưỡng cư của Nga (Russian Journal of Herpetology) và được đặt tên theo khu vực phân bố của chúng ở núi Bà Đen, Tây Ninh, Việt Nam.
Nước ngoài: Chưa có dẫn liệu.
Giá trị:
Loài này có gíá trị khoa học và thẩm mỹ. Có thể nuôi trong các trại nuôi bảo tồn để tìm hiểu tập tính, sinh thái của chúng, nhằm phục vụ mục đích nghiên cứu khoa học cho học sinh, sinh viên.
Tình trạng:
Loài này hiện chỉ ghi nhận ở vùng núi Bà Đen thuộc tỉnh Tây Ninh; diện tích phạm vi phân bố (EOO) ước tính < 100 km2, diện tích nơi cư trú (AOO) ước tính < 10 km2; sinh cảnh sống của loài đã và đang bị suy thoái do tác động của các hoạt động khai thác đá và lâm sản, xâm lấn đất rừng làm đất canh tác nông nghiệp và phát triển du lịch, đặc biệt là các hang đá, nơi cư ngụ của loài này. Sinh cảnh sống của loài đã và đang chịu tác động của các hoạt động du lịch và xây dựng cơ sở hạ tầng (đường, cáp treo, cơ sở hạ tầng phục vụ du lịch, ô nhiễm tiếng ồn và rác thải) và hoạt động sản xuất nông nghiệp.
Phân hạng: CR B1ab(iii)+2ab(iii).
Biện pháp bảo vệ:
Bảo vệ sinh cảnh sống của loài trong tự nhiên. Tuyên truyền nhằm hạn chế tác động của con người đến sinh cảnh sống cũng như đến quần thể của loài. Cấm săn bắt, buôn bán ở những khu vực loài này phân bố, cần thu một số cá thể về nghiên cứu nuôi sinh sản tại các Trung tâm bảo tồn để giữ nguồn gen.

Mô tả loài: Phùng Mỹ Trung, Nguyễn Quảng Trường, Phạm Thế Cường – WebAdmin.