Tắc kè mắt tròn đuôi vàng

TẮC KÈ MẮT TRÒN ĐUÔI VÀNG

Cnemaspis psychedelica Grismer, Ngo & Grismer, 2010
Họ: Tắc kè Gekkonidae
Bộ: Có vảy Squamata

Đặc điểm nhận dạng: 
Lưng màu xám xanh đến đỏ tía nhạt. Chân, đuôi màu cam. Trên cổ có những đốm vàng dạng lưới và các sọc đen dày. Hai bên sườn có màu cam với 3 – 4 vạch mảnh màu vàng tươi. Con đực trưởng thành có SVL (Chiều dài mút mõm đến lỗ huyệt) nhỏ nhất đạt 75,5 mm, con cái trưởng thành có SVL nhỏ nhất đạt 72,2 mm. 7 hoặc 8 vảy môi trên, 5 – 7 vảy môi dưới. Vảy cằm rất lớn, tiếp theo là 3 vảy sau cằm kéo dài đến vảy môi dưới thứ tư hoặc thứ năm. Nốt sần ở chân trước và trên lưng đều hóa sừng. Vảy bụng, vảy dưới ống chân, vảy dưới đuôi láng. 32 – 48 nốt sần dọc xương sống ở phần thân giữa chân trước và chân sau. Nốt sần ở hai bên sườn không sắp xếp theo hàng. Nốt sần trên đuôi chạy dọc xương sống. 1 hoặc 2 nốt sần sau huyệt. Không có vảy trước huyệt nở rộng. Vảy đùi rất lớn. Vảy dưới ống chân lớn, hình tấm. Vảy dưới bàn của ngón chân trước thứ nhất nở rộng. 25 – 28 nếp da dưới ngón chân sau thứ tư.
Sinh học, sinh thái:
Loài bò sát kiếm ăn đêm rất đẹp ở Việt Nam, nhưng vẫn có thể gặp ban ngày và thường sống ở các tảng đá mẹ thuộc rừng thường xanh trên đảo với độ cao từ 5 đến 300 m so với mặt biển. Thức ăn là những loài côn trùng sống trong khu vực. Đẻ 2 trứng ở các bọng cây, kẽ nứt vách đá vào đầu mùa mưa hằng năm. Ban đêm khi chiếu đèn vào phần bảy gáy và khu vực vảy gần tai, các vảy này phản quang rất đẹp.
Phân bố
Trong nước: Loài đặc hữu của Việt Nam, mới phát hiện ở đảo Hòn Khoai thuộc tỉnh Kiên Giang năm 2010 bởi nhà nghiên cứu bò sát Ngô Văn Trí. Tên loài “psychedelica” dùng để chỉ màu sắc và hoa văn tươi sáng, rất phù hợp của loài này.
Nước ngoài: Chưa có dẫn liệu.
Giá trị:
Loài này có gíá trị khoa học và thẩm mỹ. Có thể nuôi trong các trại nuôi bảo tồn để tìm hiểu tập tính, sinh thái của chúng, nhằm phục vụ mục đích nghiên cứu khoa học cho học sinh, sinh viên.
Tình trạng:
Loài này hiện chỉ ghi nhận ở đảo Hòn Khoai và Hòn Tượng (tỉnh Cà Mau); số lượng cá thể ước tính khoảng hơn 500 cá thể trưởng thành trong diện tích phạm vi phân bố (EOO) khoảng 6 km², số địa điểm ghi nhận 2; sinh cảnh sống của loài đã và đang bị suy thoái do tác động của các hoạt động khai thác lâm sản, làm đường, xây dựng hồ chứa nước và xây dựng cơ sở hạ tầng khác trên đảo Hòn Khoai. Việc thả loài Khỉ đuôi dài (Macaca fascicularis) ở đảo Hòn Khoai cũng ảnh hưởng đến sinh cảnh sống và quần thể các loài động vật trên đảo. Do có màu sắc đẹp, nên loài này là đối tượng bị săn bắt và buôn bán nuôi làm cảnh cả ở trong nước và quốc tế. Mặc dù hiện nay quần thể đang được bảo vệ và sinh sản ổn định.
Phân hạng: EN B1ab(iii)+2ab(iii).
Biện pháp bảo vệ:
Tắc kè đuôi vàng có tên trong Phụ lục I CITES, Nghị định số 64/2019/NĐ-CP và Nghị định số 84/2021/NĐ-CP. Đã có chương trình nhân nuôi sinh sản nhằm mục đích bảo tồn loài này được Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật và Tổ chức Wildlilfe at Risk triển khai ở Kiên Giang giai đoạn 2014 – 2015, sau đó chuyển về tỉnh Bình Dương. Cần xây dựng Khu bảo tồn loài và sinh cảnh trên đảo Hòn Khoai và các đảo nhỏ xung quanh. Phục hồi quần thể trong tự nhiên. Kiểm soát chặt chẽ tình trạng săn bắt, buôn bán trái pháp luật loài này ở trong nước và quốc tế. Nhân nuôi sinh sản nhằm mục đích bảo tồn.

Mô tả loài: Phùng Mỹ Trung, Nguyễn Quảng Trường, Phạm Thế Cường – WebAdmin.