Sưng mạng

SƯNG MẠNG

Semecarpus reticulatus Lecomte, 1908
Họ: Đào lộn hột Anacardiaceae
Bộ: Cam Rutales

Đặc điểm nhận dạng:
Cây gỗ lớn, cao 15 – 17 m. Cành non phủ lông tơ ngắn, màu nâu đỏ. Vỏ màu xám trắng, có vân nứt dọc. Lá đơn, mọc cách, tập trung ở đầu cành, hình lưỡi mác dạng trứng ngược, dài 18 – 50 cm, rộng 8 – 16 cm, đầu có mũi nhọn dài, gốc tròn, nhẵn, gân bên hình mạng lưới, nổi rõ 2 mặt. Cuống lá dài 0,8 cm. Cụm hoa đực dài 10 – 15 cm, mang những lông tuyến thưa, dựng đứng, màu trắng nhạt có cuống hoa dài. Cụm hoa cái mọc đầu cành, cuống hoa dài 0,1 – 0,2 cm. Cánh đài dài 0,1 cm, nhẵn, mép có tuyến. Cánh tràng hình lưỡi mác, dài 0,25 cm, nhẵn. Bầu nhỏ. Cụm quả dài 18 cm, chia nhánh gần gốc. Quả hạch, khi chín màu vàng, dạng trứng, lệch, dài 2 cm, rộng 1,6 cm, đế quả bọc lấy 1/3 quả phía dưới, mép lượn sóng, vỏ quả dày, bóng, vỏ quả trong mỏng. Hạt lệch.
Sinh học, sinh thái:
Cây thuộc loài cây ưa sáng chịu được hoàn cảnh đất đai khô cằn, khí hậu khắc nghiệt 1 mùa khô kéo dài trong năm nhưng vẫn không rụng lá. Cây mọc rải rác không thành quần thụ, có mặt trong tổ thành cây đứng của rừng thưa, hỗn giao ở độ cao 900 m (so với mặt biển). Mùa hoa thàng 3 – 4. Mùa quả tháng 6 – 7.
Phân bố:
Trong nước: Loài mọc chủ yếu ở các tỉnh miền Nam nước ta từ Đồng Nai, Bình Phước, Đắc Nông và Bình Thuận.
Nước ngoài: Vân Nam Trung Quốc, Lào, Campuchia và Thái Lan.
Công dụng:
Gỗ xấu ít được sử dụng. Cây độc, các bộ phận của cây như vỏ, quả, lá gây dị ứng làm sưng phồng da. Vỏ quả cho một loại nhựa màu đen nhạt có thể chế biến thành một loại dầu sơn tốt.

Tài liệu dẫn: Cây gỗ kinh tế – Trần Hợp, Nguyễn Bội Quỳnh – trang 36.