Sóc bay đen trắng

SÓC BAY ĐEN TRẮNG

Hylopetes alboniger (Hodgson, 1836)
Sciuropterus alboniger Hodgson, 1836
Pteromys alboniger (Allen, 1940)
Họ: Sóc Sciuridae
Bộ: Gặm nhấm Rodentia

Đặc điểm nhận dạng:
Thú gặm nhấm cỡ nhỏ. Đầu – thân 175 – 247 mm, đuôi 180 – 230 mm; trọng lượng 236 – 270 g. Lông lưng lưng gốc màu xám, đầu mút lông trắng nhạt; hai bên, vùng da lưng và chân có màu xám đậm đến đen. Lông bụng có màu trắng đến kem hồng. Má và cổ họng có màu trắng đến nâu vàng; mặt bụng đuôi sẫm màu. Tai to và đen ở gốc; tay và chân có màu đen. Đuôi xù màu nâu sẫm. Mặt dưới đuôi có một đường trắng nhạt ở giữa.
Sinh học, sinh thái:
Thường sống ở rừng già, cả rừng hỗn giao trên núi cao, đặc biệt ưa thích sống ở rừng cây giẻ, sồi (Quercus sp.). Sống và làm tổ trong hốc cây cao ở những khu rừng với nhiều cây gỗ lớn, cao trên 15 – 20 m. Tuổi thọ trung bình khoảng 3 – 4 năm. Sóc bay đực thành thục sinh dục sau 4 – 12 tháng tuổi, cá thể cái sau 8 – 12 tháng tuổi. Mùa sinh sản từ tháng 4 – 6. Thời gian mang thai khoảng 15 – 20 ngày, đẻ 2 – 3 con non mỗi lứa.
Phân bố:
Trong nước: Tuyên Quang (Na Hang), Lạng Sơn (Hữu Liên), Quảng Ninh (Tây Yên Tử, Đồng Sơn – Kỳ Thượng), Thừa Thiên Huế (Bạch Mã, Khu bảo tồn Sao La), Quảng Nam (Khu bảo tồn Sao La, Sông Thanh), Bình Định, Kon Tum (Chư Mom Ray), Đắk Lắk (Chư Yang Sin), Tây Ninh (Lò Gò – Sa Mát), Kiên Giang (Phú Quốc).
Nước ngoài: Ấn Độ, Nepal, Bangladesh, Bhutan, Trung Quốc, Myanmar, Campuchia, Lào, Thái Lan.
Giá trị:
Là loài thú hiếm, kỳ lạ của rừng nhiệt đới. Có giá trị nghiên cứu khoa học và thẩm mỹ. Có khả năng lượn trong rừng cây để di chuyển và kiếm ăn ban đêm. Là mẫu vật sống độc đáo để giúp sinh viên, học sinh nghiên cứu và học tập về tập tính sinh thái loài trong tự nhiên.
Tình trạng:
Sóc bay đen trắng được ghi nhận phân bố từ Tuyên Quang vào đến Kiên Giang; diện tích vùng phân bố bị thu hẹp, sinh cảnh sống bị suy thoái do chuyển đổi đất rừng thành đất canh tác nông nghiệp, phát triển du lịch và khai thác lâm sản; loài này bị săn bắt quá mức làm thực phẩm, dược liệu và buôn bán; kích thước quần thể ước tính bị suy giảm > 30% trong vòng 15 năm qua.
Phân hạng: VU A2cd.
Biện pháp bảo vệ:
Loài này có tên trong Nghị định 64/2019/NĐ-CP và Nghị định 84/2021/NĐ-CP của Chính phủ. Một phần sinh cảnh sống của loài nằm trong các khu bảo tồn nên được bảo vệ. Tuy nhiên vẫn rất cần thiết phải bảo vệ sinh cảnh sống của loài trong vùng phân bố tự nhiên. Tuyên truyền nâng cao nhận thức của cộng đồng, kiểm soát và giảm thiểu các hoạt động săn bắt và buôn bán.

Tài liệu dẫn: Sách đỏ Việt Nam 2023 – phần động vật – trang 41.