Rùa hộp trán vàng trung

RÙA HỘP TRÁN VÀNG TRUNG

Cuora bourreti (Obst & Reimann, 1994)
Cistoclemmys picturata Obst 2003
Họ: Rùa đầm Emydidae
Bộ: Rùa Testudinata

Đặc điểm nhận dạng:
Loài rùa nước ngọt có kích thước trung bình, mai rùa cong, có chiều dài 15 – 20 cm. Hoa văn và màu sắc trên mai rùa biến đổi để thích nghi với môi trường sống phủ đầy lá khô. Mai rùa có thể hoàn toàn màu đen đến màu nâu hạt dẻ, có hoặc không có sọc và tia màu đen cũng như đường viền mai màu sáng. Yếm màu kem, có hoặc không có đốm đen ở mỗi tấm. Đầu rùa là sự tổng hoà của các hoa văn màu đen, đỏ, cam, vàng, xanh dương, hồng và/hoặc trắng. Điều này khiến loài này được cho là rùa cạn có nhiều màu sắc nhất châu Á. Con đực thường có yếm hơi lõm, móng vuốt lớn hơn, đuôi dài và mập hơn con cái.
Ở Việt Nam có 3 loài Cuora sp. các nhà nghiên cứu đã dựa vào hình thái, vùng phân bố và di truyền và được công bố trên tạp chí Salamandra 59(4): 336 – 346 ngày 30 tháng 10 năm 2023 với những khác biệt như sau:
Rùa hộp trán vàng miền bắc – Cuora galbinifrons – Loài rùa này có đặc điểm nhận dạng giống hai loài rùa khác là Rùa hộp trán vàng miền bắc Cuora galbinifrons và Rùa hộp trán vàng miền nam Cuora picturata. Cả ba loài rùa đều có sự thay đổi về màu sắc sặc sỡ. Tuy nhiên Rùa hộp trán vàng miền bắc Cuora gabinifrons thì có yếm đen, còn Rùa hộp trán vàng miền nam Cuora picturata lại có mai ngắn và gồ cao hơn loài Rùa hộp trán vàng miền trung Cuora bourreti.
Rùa hộp trán vàng miền trung – Cuora bourreti – Loài rùa này có đặc điểm nhận dạng giống hai loài rùa khác là Rùa hộp trán vàng miền trung Cuora bourreti và Rùa hộp trán vàng miền bắc Cuora galbinifrons. Cả ba loài rùa đều có sự thay đổi về màu sắc sặc sỡ, nhưng Rùa hộp trán vàng miền bắc có yếm gần đen toàn bộ còn Rùa hộp trán vàng miền trung có mai thấp hơn, thuôn dài hơn và có rất nhiều đốm đen ở phía rìa mai.
Rùa hộp trán vàng miền nam – Cuora picturata – Loài rùa này có đặc điểm nhận dạng giống hai loài rùa khác là Rùa hộp trán vàng miền trung Cuora bourreti và Rùa hộp trán vàng miền nam Cuora picturata. Cả ba loài rùa đều có sự thay đổi về màu sắc sặc sỡ, nhưng Rùa hộp trán vàng miền bắc Cuora gabinifrons có yếm màu đen còn hai loài rùa kia mai màu vàng với chấm đen trên mỗi tấm yếm.
Sinh học, sinh thái:
Rùa sống ở những nơi ẩm ướt, có các bụi rậm trong rừng cây gỗ ở vùng trung du và vùng núi; ăn chủ yếu động vật (giun đất, cá, thịt) và cả thực vật (hoa quả, chuối). Nuôi trong khu vực cứu hộ động vật chúng thích ăn chuối chín và các loại rau. Rùa hộp trán vàng đẻ trứng vào tháng 6. Trước khi đẻ có tập tính bới đất để vùi trứng.
Phân bố:
Trong nước: Cả 3 loài có 3 vùng phân bố khác nhau từ Bắc vào Nam. Cuora bourreti  có vùng phân bố ở Quảng Bình (Tuyên Hóa, Phong Nha – Kẻ Bàng), Thừa Thiên Huế (Bạch Mã, A Lưới), Đà Nẵng (Bà Nà), Quảng Nam (Trà My, Phước Sơn), Kon Tum (Kon Plông), Bình Định (Vân Canh).
Nước ngoài: Lào, Cambodia
Giá trị:
Có giá trị khoa học, thẩm mỹ giúp học sinh sinh viên tìm hiểu về tập tính sinh thái của loài này trong tự nhiên.
Tình trạng: CR A2cd+4d.
Số lượng đang bị giảm sút, ước tính > 20% do săn bắt triệt để. Đây là loài phân bố hẹp ở Bắc Trung bộ và Tây nguyên; sinh cảnh sống của loài bị chia cắt, suy thoái do tác động của các hoạt động khai thác lâm sản, xâm lấn đất rừng, cháy rừng; loài này rất hiếm gặp trong tự nhiên, bị săn bắt cạn kiệt phục vụ buôn bán, nuôi làm cảnh; quần thể ước tính bị suy giảm hơn 80% trong trong vòng 60 năm (tương đương 3 thế hệ) cả trong quá khứ và dự báo trong tương lai.
Biện pháp bảo vệ:
Nghiêm cấm săn bắt, buôn bán. Cần tổ chức nhân nuôi ở các khu bảo tồn nhằm nhân giống để thả vào môi trường tự nhiên và giữ lại nguồn gen

Tài liệu dẫn: Sách đỏ Việt Nam năm 2010 – phần động vật – trang 254.