Rùa hộp trán vàng bắc

RÙA HỘP TRÁN VÀNG BẮC

Cuora galbinifrons (Bourret, 1939)
Cistoclemmys galbinifrons Bourret, 1940
Cuora galbinifrons Bourret 1940
Cyclemus flavomarginata Gray 1863
Cistoclemmys hainanensis King & Burke, 1989
Họ: Rùa đầm Emydidae
Bộ: Rùa Testudinata

Đặc điểm nhận dạng:
Cỡ trung bình, chiều dài mai khoảng 280mm. Mai cao, gồ hẳn lên. Yếm gồm hai mảnh cử động được, nửa yếm phía trước có thể khép kín lại được khi đầu thụt vào trong mai. Hai tấm vảy hậu môn của yếm gắn liền làm một. Mai màu nâu hoặc màu hạt dẻ, chính giữa lưng có một vệt dài, mảnh, màu vàng. Ở Việt Nam có 3 loài Cuora sp. các nhà nghiên cứu đã dựa vào hình thái, vùng phân bố và di truyền và được công bố trên tạp chí Salamandra 59(4): 336 – 346 ngày 30 tháng 10 năm 2023 với những khác biệt như sau:

Rùa hộp trán vàng miền bắc – Cuora galbinifrons – Loài rùa này có đặc điểm nhận dạng giống hai loài rùa khác là Rùa hộp trán vàng miền bắc Cuora galbinifrons và Rùa hộp trán vàng miền nam Cuora picturata. Cả ba loài rùa đều có sự thay đổi về màu sắc sặc sỡ. Tuy nhiên Rùa hộp trán vàng miền bắc Cuora gabinifrons thì có yếm đen, còn Rùa hộp trán vàng miền nam Cuora picturata lại có mai ngắn và gồ cao hơn loài Rùa hộp trán vàng miền trung Cuora bourreti.
Rùa hộp trán vàng miền trung – Cuora bourreti – Loài rùa này có đặc điểm nhận dạng giống hai loài rùa khác là Rùa hộp trán vàng miền trung Cuora bourreti và Rùa hộp trán vàng miền bắc Cuora galbinifrons. Cả ba loài rùa đều có sự thay đổi về màu sắc sặc sỡ, nhưng Rùa hộp trán vàng miền bắc có yếm gần đen toàn bộ còn Rùa hộp trán vàng miền trung có mai thấp hơn, thuôn dài hơn và có rất nhiều đốm đen ở phía rìa mai.
Rùa hộp trán vàng miền nam – Cuora picturata – Loài rùa này có đặc điểm nhận dạng giống hai loài rùa khác là Rùa hộp trán vàng miền trung Cuora bourreti và Rùa hộp trán vàng miền nam Cuora picturata. Cả ba loài rùa đều có sự thay đổi về màu sắc sặc sỡ, nhưng Rùa hộp trán vàng miền bắc Cuora gabinifrons có yếm màu đen còn hai loài rùa kia mai màu vàng với chấm đen trên mỗi tấm yếm.
Sinh học, sinh thái:
Rùa sống ở những nơi ẩm ướt, có các bụi rậm trong rừng cây gỗ ở vùng trung du và vùng núi; ăn chủ yếu động vật (giun đất, cá, thịt) và cả thực vật (hoa quả, chuối). Nuôi trong khu vực cứu hộ động vật chúng thích ăn chuối chín và các loại rau. Rùa hộp trán vàng đẻ trứng vào tháng 6. Trước khi đẻ có tập tính bới đất để vùi trứng.
Phân bố:
Trong nước: Cả 3 loài có 3 vùng phân bố khác nhau từ Bắc vào Nam. Cuora galbinifrons có vùng phân bố ở Lào Cai (Văn Bàn), Phú Thọ (Hạ Hòa), Vĩnh Phúc (Tam Đảo), Quảng Ninh (Quảng La), Bắc Giang (Sơn Động, Lục Nam), Sơn La (Sốp Cộp, Xuân Nha), Hòa Bình (Mai Châu, Đà Bắc), Thanh Hóa (Bến En, Pù Hu, Xuân Liên), Nghệ An (Pù Mát, Pù Huống), Hà Tĩnh (Kỳ Anh)
Nước ngoài: Lào, Trung Quốc ( Hải Nam)
Giá trị:
Có giá trị khoa học, thẩm mỹ giúp học sinh sinh viên tìm hiểu về tập tính sinh thái của loài này trong tự nhiên.
Tình trạng:
Số lượng đang bị giảm sút, ước tính > 20% do săn bắt triệt để. Đây là loài phân bố hẹp ở các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc, ghi nhận phân bố vào đến Quảng Bình; sinh cảnh sống của loài bị chia cắt, suy thoái do tác động của các hoạt động khai thác lâm sản, xâm lấn đất rừng, cháy rừng; loài này rất hiếm gặp trong tự nhiên, bị săn bắt cạn kiệt phục vụ buôn bán, nuôi làm cảnh; quần thể bị suy giảm ước tính hơn 80% trong vòng 60 năm (tương đương 3 thế hệ) cả trong quá khứ và dự báo trong tương lai.
Phân hạng: CR A2cd+4d.
Biện pháp bảo vệ:
Nghiêm cấm săn bắt, buôn bán. Cần tổ chức nhân nuôi ở các khu bảo tồn nhằm nhân giống để thả vào môi trường tự nhiên và giữ lại nguồn gen

Tài liệu tham khảo: Sách đỏ Việt Nam năm 2023 – phần động vật – trang 254.