Rẽ lưng nâu

RẼ LƯNG NÂU

Calidris canutus (Linnaeus, 1758)
Canutus canutus Mathews, 1913
Họ: Rẽ Scolopacidae
Bộ: Rẽ Charadriiformes

Chim trưởng thành: 
Bộ lông mùa hè. Mặt lưng nâu thẫm với mút lông trắng nhạt, ở nhiều lông có hai vệt trắng ở gần mút lông nhất là ở vai. Hông xám, mút các lông trắng. Trên đuôi trắng có vạch dọc và ngang đen. Lông đuôi xám. Mặt bụng, cổ, hai bên đầu và họng hung. Phần sau bụng trắng, dưới đuôi trắng có vạch đen hẹp. Lông bao cánh nây nhạt, các lông bao cánh lớn có mút lông trắng. Lông bao cánh sơ cấp nâu thẫm với mút lông đen và thân lông trắng. Lông cánh thứ cấp nâu nhạt với mút lông trắng và phiến lông trong cánh nhạt.
Bộ lông mùa đông. Mặt lưng xám với vạch hẹp thẫm ở thân lông. Cánh và trên đuôi giống như bộ lông mùa hè. Hai bên đầu, họng và tất cả mặt bụng trắng với ít vạch nâu nhạt ở hai bên đầu, ngực và sườn. Mắt nâu. Mỏ đen. Chân nâu phớt vàng.
Kích thước: Cánh: 142 – 152; đuôi: 64; giò: 31; mỏ: 31 mm.
Sinh học, sinh thái:
Sinh cảnh sống ở các bãi bùn lầy ven biển, các ao nuôi trồng thủy sản, dọc các con sông lớn, chỉ phân bố tại các vùng đất thấp ven biển. Dạng sinh cảnh phân bố ở các vùng bãi triều, đất ngập nước nội địa. Kiếm ăn trên các bãi triều, thức ăn gồm ấu trùng côn trùng và động vật thân mềm.
Phân bố:
Trong nước: Đông Bắc, Trung Trung Bộ và Nam Bộ. Đã bắt được loài này ở bờ biển Thừa thiên. Gặp ở các bãi bồi ngập triều vùng bờ biển. Nam bộ (cửa sông lớn và các khu vực vùng triều ở miền Tây nam bộ, kiếm ăn trên các bãi bồi, bãi cát ven biển).
Nước ngoài: Loài này làm tổ ở Siberi và bắc châu Mỹ; mùa đông di cư xuống phía Nam đến tận châu Úc và Tây Ban Nha.
Tình trạng:
Rẽ lưng nâu là loài chim di cư, trú đông phân bố rộng ở Việt Nam, kích cỡ quần thể nhỏ và suy giảm do mất và suy thoái sinh cảnh sống, ô nhiễm nguồn nước và suy giảm nguồn thức ăn; ước tính kích cỡ quần thể < 10.000 cá thể trú đông và số lượng cá thể trưởng thành của mỗi tiểu quần thể < 1.000.
Phân hạng: VU C2a(i).
Biện pháp bảo vệ:
Rẽ lưng nâu có tên trong Phụ lục I, II Công ước các loài di cư (CMS). Đề xuất điều tra, giám sát quần thể loài tại Việt Nam; bảo vệ và phục hồi sinh cảnh sống trong vùng phân bố tự nhiên của loài; kiểm soát các hoạt động săn bắt và buôn bán trái pháp luật loài này.

Tài liệu dẫn: Sách đỏ Việt Nam 2023 – phần động vật – trang 278.