Rẽ giun lớn

RẼ GIUN LỚN

Gallinago nemoricola Hodgson, 1836
Capella nemoricola Hodgson., 1836
Họ: Rẽ Scolopacidae
Bộ: Rẽ Charadriiformes

Đặc điểm nhận dạng: 
Tráng nâu, chuyển thành đen ở đỉnh đầu và gáy. Một dải đen chạy dọc giữa đỉnh đầu. Trên mắt và hai bên đầu trắng hay hung nhạt. Một dải khá rộng màu nâu bắt đầu từ trước mắt chạy qua má đến gáy. Cằm trắng, đuôi khi phớt hung. Phần trên lưng và vai đen nhung, các lông gần gáy phớt hung, còn các lông tiếp sau thì viền hung. Phần duơới lưng và hông đen xỉn và có nhiều vạch hung. Trên đuôi hung có vạch nâu và đen nhạt.
Lông đuôi giữa đen với hai dải và mút hung. Lông cánh sơ cấp và lông bao cánh sơ cấp có viềm và mút màu nhạt hơn. Toàn bộ lông cánh tam cấp hoàn toàn có vằn hung nâu. Ngực có vằn nâu. Phần mặt bụng còn lại trắng có vằn mảnh nâu. Dưới đuôi hung. Nách và dưới cánh nâu thẫm, có vằn trắng mảnh. Mắt nâu thẫm, mỏ nâu sừng ít nhiều phớt lục, chốp mỏ hơi thẫm hơn và gốc mỏ dưới vàng nhạt. Chân xám lục nhạt.
Kích thước: Cánh: 133 – 161; đuôi: 63 – 74; giò: 30 – 36; mỏ: 61 – 67 mm.
Sinh học, sinh thái: 
Sinh cảnh sống là các kiểu rừng ven các vùng đất ngập nước nội địa, trảng cỏ, sinh cảnh phân bố ở trảng cỏ nhiệt đới theo mùa và đai cao. Thức ăn gồm ấu trùng, côn trùng và động vật thân mềm.
Phân bố:
Trong nước: Chỉ mới gặp loài này ở Lạng sơn (Vườn quốc gia Hoàng Liên) và vùng Tây Bắc, Vĩnh Phúc và Phú Thọ.
Nước ngoài: Ấn Độ, Trung Quốc, Bhutan, Nepal, Bangladesh, Sri Lanka, Lào, Myanmar, Thái Lan. Loài rẽ giun này phân bố ở Himalaya và Bắc Myanmar. Mùa đông chúng trú đông Ấn Độ và Myanmar.
Giá trị: 
Loài chim di cư, hiếm gặp, có giá trị bảo tồn và khoa học.
Tình trạng:
Rẽ giun lớn là loài chim di cư hiếm gặp, từng ghi nhận ở các tỉnh Vĩnh Phúc và Phú Thọ trong giai đoạn 2007 – 2012; diện tích phạm vi phân bố (EOO) ước tính < 5000 km²; sinh cảnh sống của loài bị chia cắt và suy thoái do chuyển đổi mục đích sử dụng đất, ô nhiễm nguồn nước và suy giảm nguồn thức ăn.
Phân hạng: EN B1ab(iii).
Đề nghị biện pháp bảo vệ:
Rẽ giun lớn có tên trong Phụ lục II Công ước các loài di cư (CMS). Đề xuất điều tra quần thể loài tại Việt Nam; bảo vệ và phục hồi sinh cảnh sống trong vùng phân bố tự nhiên của loài.

Tài liệu dẫn: Sách đỏ Việt Nam 2023 – phần động vật – trang 274.