Ráng tàu hai cánh

RÁNG TÀU HAI CÁNH

Dipteris chinensis Christ, 1904
Họ: Ráng bay Dipteridaceae
Bộ: Dương xỉ Gleicheniales

Đặc điểm nhận dạng:
Là một loài dương xỉ có lá hình quạt xẻ thùy sâu, tạo nên hình dáng đặc trưng. Thân cao 0.6 – 1.3 m. Cành dài, hướng ngang, chất gỗ, có vảy hình hình màu đen. Lá không sớm rụng. Cuống lá dài 0.3 – 1 m, màu nâu xám hoặc mạ non. Phiến lá như giấy. Gân chính ở mặt dưới có lông cứng màu nâu xám. Lá dài 20 – 30 cm, rộng 30 – 60 cm, ở giữa xẻ thành hai phần hình quạt, mỗi phiến quạt lại xẻ sâu thành 4 – 5 phiến nhỏ hơn, chiều rộng mỗi phiến này là 5 – 8 cm. Đỉnh của mỗi phiến có vế nứt nông, đầu nhọn cùn, có răng cưa thô. Gân chính có hai phân nhánh. Nhánh gân phụ dạng lưới. Mắt lưới có gân nhỏ hơn bên trong. Quả: Chùm bào tử nang nhỏ, hình gần tròn, sản sinh ở giao điểm của gân mạng lưới, được phủ một lớp tơ hình cốc.
Sinh học, sinh thái:
Cây ưa bóng, ưa độ ẩm cào, ưa đất có nhiều mùn. Mọc ở độ cao 800-2100 m trong các khu rừng nguyên sinh núi cao và còn tốt, dưới tán cây gỗ lớn, ven suối hay các hốc đá vôi. Cây không có hoa hay hạt. Sinh sản bằng bào tử. Bào tử nằm ở mặt dưới lá.
Phân bố:
Trong nước: Cao Bằng, Lai Châu, Lào Cai (Sa Pa, Y Tý), Hà Giang.
Nước ngoài: Myanmar, Trung Quốc.
Giá trị:
Thân rễ được dùng làm thuốc. Có giá trị làm cây cảnh do hình dáng đẹp.
Tình trạng:
Loài này ghi nhận phân bố hẹp ở một số vùng núi thấp và trung bình thuộc các tỉnh Lai Châu, Cao Bằng, Hà Giang, Lào Cai. Sinh cảnh sống bị thu hẹp và suy thoái do mở rộng diện tích đất canh tác nông nghiệp. Loài này cũng bị khai thác làm cảnh. Kích cỡ quần thể ước tính bị suy giảm >30 % trong vòng 20 năm qua.
Phân hạng: VU A2acd.
Biện pháp bảo vệ:
Một phần sinh cảnh của loài nằm trong các khu bảo tồn nên được bảo vệ. Đề xuất Bảo vệ quần thể và sinh cảnh của loài trong tự nhiên. Có thể trồng nhân tạo để bảo tồn và cung cấp nguồn dược liệu, giảm áp lực khai thác từ tự nhiên.

Tài liệu dẫn: Sách đỏ Việt Nam 2023 – phần thực vật – trang 369.