Ốc đụn cái

ỐC ĐỤN CÁI

Tectus niloticus (Linnaeus, 1767)
Rochia nilotica (Linnaeus, 1767)
Trochus niloticus Linnaeus, 1767
Trochus montebelloensis Preston, 1914
Họ: Ốc đụn Trochidae
Bộ Chân bụng cổ Archaeogastropada

Đặc điểm nhận dạng:
Vỏ hình chóp cao 66 mm, có thể tới trên 100 mm mặt cắt dọc vỏ hình tam giác cân, màu nâu sẫm điểm các vệt trắng, trên vồng xoắn có gờ nhô cao, từ vòng xoắn thứ 2 đến đỉnh vỏ, gờ này dạng hình ống có lỗ ở đầu. ở đế vỏ có những đường xoắn ốc xếp đều nhau từ trong miệng ốc chạy ra đến mép vỏ. Mép vỏ nhẵn. Rốn sâu.
Sinh học, sinh thái:
Là loài ăn các loại rong biển bám trên đá hoặc bám vào các rạn san hô. Sống ở vùng triều đáy cứng, có khi xuống sâu 10m. Thường sống trên rạn san hô, vách đá, nơi có rêu phủ. Chỉ gặp ở vùng xa cửa sông, nước trong, có độ muối ổn định.
Phân bố:
Trong nước: Hải Phòng (Bạch Long Vĩ, Cát Bà), Quảng Ninh (vịnh Hạ Long, vịnh Bái Tử Long), Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên (Sông Cầu, Tuy Hòa), Khánh Hòa (vịnh Văn Phong, Hòn Tre, Vũng Rô, Hòn Miếu, Hòn Tầm, Hòn Đụn, Hòn Hố, hòn Chà Là, Hòn Nội, Hòn Ngoại, Cam Ranh, Trường Sa), Ninh Thuận (Phan Rang), Bình Thuận (Phú Quí), Bà Rịa – Vũng Tàu (Côn Đảo: Hòn Trắc, Hòn Tre Nhỏ, Hòn Tre Lớn, Côn Đảo Nhỏ, Hòn Bảy Cạnh, Hòn Gỏi, Hòn Mây Rút, Hòn Thơm, Hòn Vang).
Nước ngoài: Nhật Bản, Philippin, Indonesia, Australia, Polynesia
Giá trị:
Có giá trị khoa học, thẩm mỹ. Xà cừ của ốc này dùng để khảm tranh, vỏ loài này thường được đánh bóng làm đồ mĩ nghệ. Mẫu vật dùng để giáo dục sinh viên, học sinh tìm hiểu về đa dạng sinh học loài sinh vật biển Việt Nam.
Tình trạng:
Loài này phân bố rải rác ở vùng ven biển Việt Nam. Nơi cư trú là các rạn san hô và rạn đá đã bị thu hẹp và suy thoái. Loài này bị khai thác quá mức do có giá trị kinh tế cao. Ước tính quần thể bị suy giảm > 30% trong vòng 20 năm qua.

Phân hạng: VU A2acd.

Biện pháp bảo vệ:

Giảm cường độ khai thác, giới hạn kích thước, thiết bị đánh bắt và sản lượng đánh bắt, cấp giấy phép đánh bắt, khoanh vùng bảo vệ. Ngăn chặn các hoạt động phá hủy và làm suy thoái các rạn san hô, rạn đá, hạn chế xây dựng các công trình ven biển làm mất nơi cư trú và ô nhiễm môi trường sống. Nghiên cứu nhân nuôi để giảm cường độ khai thác ngoài tự nhiên. Nghiên cứu về hiện trạng của loài (kích thước quần thể, phân bố, xu thế, các mối đe dọa, các yêu cầu về sinh thái).

Tài liệu dẫn: Sách đỏ Việt Nam 2023 – phần động vật – trang 55.