Nấm thông

NẤM THÔNG

Boletus edulis Bull. ex Fr., 1821
Boletus bulbosus Schaeff., 1762
Ceriomyces crassus Battarra (1775)
Leccinum edule (Bull.) Gray (1821)
Dictyopus edulis (Bull.) Forq. (1890)
Họ: Nấm thông Boletaceae
Bộ: Nấm thông Boletales

Đặc điểm nhận dạng:
Mũ nấm hình bán cầu dẹt, rộng 8 – 15 cm, không dính, khi non màu trắng hơi xám hoặc xám nâu hạt dẻ, khi già có màu nâu với sắc thái hơi đen, vàng mật ong, nâu đến nâu vàng. Mép mũ nguyên, thịt dày, khi non màu trắng, lúc bị tổn thương không bị đổi màu, có mùi dễ chịu. Cấu trúc của sợi nấm không màu đến hơi vàng. Bào tầng dạng ống, mỗi  mm có từ 2 – 3 ống, khi non màu trắng, khi già chuyển màu vàng lục, phần ống quanh cuống hơi lõm. Cuống ở giữa, có mạng lưới nhỏ, hình trụ, phần gốc hơi phình, dài 7 – 12 cm, dầy 18 – 29 mm. Bào tử hình bầu dục, màu vàng nhạt, nhẵn, không đổi màu trong KOH, kích thước 12 – 17 x 4,5 – 5,5 mm. Đảm hình chuỳ, kích thước 33 – 38 x 7,5 – 8,5 mm. Liệt bào dạng chuỳ.
Sinh học, sinh thái:
Nấm phát triển từ tháng 4 đến tháng 10. Thường mọc dưới rừng Thông ở đồng bằng như ở Bắc Giang, đến vùng cao nguyên, ở độ cao 1.500 m như Đà Lạt (Lâm Đồng)
Phân bố:
Trong nước: Bắc Giang (Yên Dũng), Lâm Đồng (Đà Lạt)
Nước ngoài: Châu Á, châu Âu, châu Phi, châu Mỹ, châu Đại Dương.
Giá trị:
Một trong những loài nấm ăn quan trọng mọc hoang dại được buôn bán trên thế giới. Đông Âu và Italia thường thu hái để xuất khẩu dưới dạng nấm khô hoặc muối. Ở thành phố Đà Lạt, nhân dân đi thu hái, sau đó chẻ nhỏ, phơi khô bán cho các nhà hàng nổi tiếng ở thành phố Hồ Chí Minh để chế biến các món ăn cao cấp. Nhiều thương nhân ở Pháp đến đặt mua Nấm thông ở Việt Nam, nhưng không có nhiều để bán.
Tình trạng:
Loài đang bị đe doạ vì diện tích phân bố không rộng và khu phân bố bị chia cắt, nơi cư trú bị thu hẹp do rừng Thông bị tàn phá. Rừng thông Yên Dũng (Bắc Giang) trước đây nhân dân thu hái Nấm thông để ăn, nhưng nay rừng Thông đã bị khai thác cạn kiệt đến mức không còn nữa. Do đó, nấm thông ở đây cũng bị mất theo.
Phân hạng: VU A1a,c,d
Biện pháp bảo vệ:
Chất lượng sinh cảnh sống của loài ngày càng bị suy thoái do tác động khai thác lâm sản và du lịch; bị khai thác làm thực phẩm. Cần bảo vệ các rừng Thông đã có và khôi phục những rừng Thông đã bị mất để bảo vệ các loài nấm quý này. Phục hồi quần thể trong tự nhiên. Nuôi cấy sinh khối sợi nhằm mục đích bảo tồn.

Tài liệu tham khảo: Sách đỏ Việt Nam 2023 – phần thực vật – trang 458.