Ốc tù và

ỐC TÙ VÀ

Charonia tritonis (Linnaeus, 1758)
Murex tritonis Linnaeus, 1758
Charonia variegata (Lamarck, 1816)
Họ: Ốc tù và Cymatidae
Bộ: Chân bụng trung Mesogastropoda

Đặc điểm nhận dạng:
Loài động vật thân mềm có kích thước rất lớn, cá thể trưởng thành đạt chiều dài vỏ lên tới 60 cm. Một trong những loài động vật thân mềm lớn nhất được tìm thấy trong các rạn san hô. Cấu trúc canxi cacbonat của lớp vỏ giúp bảo vệ cơ thể mềm mại và đầy màu sắc chúng trú ẩn an toàn. Phải mất khoảng 10 năm mới đạt được kích thước này. Những cá thể lớn nhật được ghi nhận nặng khoảng 2,2kg. Kích thước còn tùy thuộc vào khu vực phân bố. Các đầu, xúc tu và mắt phát triển tốt. Miệng của chúng nằm trên vòi có thể kéo dài, hay còn gọi là ống miệng, có răng cưa.
Sinh học, sinh thái:
Sống ở vùng dưới triều đáy cứng hoặc đáy cát, ven và trong các rạn san hô. Thường ăn Sao biển gai Acanthaster planci. Sao biển gai ăn polyps của san hô và là mối đe dọa rất lớn đến các rạn san hô. Do vậy Ốc tù và có ý nghĩa sinh học trong việc bảo vệ các rạn san hô.
Phân bố:
Trong nước: Khánh Hoà (Hòn Tre, Hòn Mun, Hòn Tằm), Quảng Ngãi (đảo Lý Sơn), Bà Rịa-Vũng Tàu (Côn Đảo).
Nước ngoài: Philippin, Polynesia, Ấn Độ Dương, Thái Bình Dương, bao gồm cả Biển Đỏ.
Giá trị:
Không có giá trị kinh tế. Có giá trị khoa học, mĩ nghệ và sưu tập. Là giáo cụ để cho học sinh, sinh viên tìm hiểu về đa dạng loài sinh vật biển Việt Nam.
Tình trạng:
Loài này phân bố chủ yếu ở vùng ven biển miền Trung trở vào phía Nam. Sinh cảnh sống là các rạn san hô bị phá hủy và suy thoái. Loài này cũng bị săn bắt cạn kiệt để làm thực phẩm và đồ mỹ nghệ. Quần thể ước tính bị suy giảm > 80% trong khoảng 20 năm qua.
Phân hạng: CR A2acd.
Biện pháp bảo vệ:
Xây dựng hồ sơ đưa loài này vào danh sách các loài cần bảo vệ. Bảo vệ nơi sống của loài, cấm khai thác san hô, không dùng lưới giã cào kéo ở những vùng đáy sâu gần bờ. Cần khoanh vùng để bảo vệ cho từng quần thể. Kiểm soát các hoạt động khai thác và tiêu thụ loài này.

Tài liệu dẫn: Sách đỏ Việt Nam 2023 – phần động vật – trang 55.