Hồng hoàng

HỒNG HOÀNG

Buceros bicornis Linnaeus, 1758
Buceros cavatus Shaw, 1812
Họ: Hồng hoàng Bucerotidae
Bộ: Hồng hoàng Bucerotiformes

Đặc điểm nhận dạng:
Đây là loài chim lớn nhất trong họ Hồng hoàng ở Việt Nam. Đầu có giải vàng sáng hoặc đen. Cổ và bụng trắng; giữa cánh có dải rộng trắng; mút cánh trắng; trên đuôi có dải rộng đen. Mỏ lớn màu vàng với mũ mỏ lớn. Da trần quanh mắt đỏ. Chân xám. Chim cái nhỏ hơn chim đực và mỏ cũng nhỏ hơn.
Sinh học, sinh thái:
Sống định cư và làm tổ trong các vùng rừng rậm kể cả rừng thông nơi có nhiều cây gỗ lớn và ở độ cao đến khoảng 1200 m. Thường gặp kiếm ăn ở tầng trên của rừng. Thức ăn chủ yếu là quả cây, thỉnh thoảng bắt gặp chúng ăn các loài thú nhỏ, hay bò sát. Đặc tính sinh sản và làm tổ giống như loài Niệc hung. Con đực kiếm một hốc cây làm tổ đủ lớn để làm tổ và con cái chui vào trong đó đẻ trứng, ấp. Trong suốt thời gian đẻ trứng ấp trứng cho đến khi con non nở. Con đực sẽ kiếm ăn, nuôi con cái cho đến khi con non nở và cùng chui ra. Nếu con đực bị chết thì cả tổ và con cái sẽ chết.
Mùa sinh sản từ tháng 1 đến tháng 8, tổ làm bằng phân khô, cùi gỗ và quả, cành thực vật và bùn.Tổ cao cách mặt đất từ 8 – 25 m. Trứng đẻ từ 1 – 3 quả, màu trắng hoặc trắng kem. Sinh cảnh sống là rừng lá rộng thường xanh, rừng hỗn giao với cây rụng lá, rừng trên các đảo lớn, phân bố tới 1.500 m.
Phân bố:
Trong nước: Rộng khắp các vùng rừng còn tốt trong cả nước từ Bắc đến Nam, nhưng cá thể loài ở phía Nam gặp nhiều hơn.
Nước ngoài: Ấn Độ, Trung Quốc, và các nước Đông nam Á
Giá trị:
Loài chim lớn, qui hiếm, có bộ lông sặc sỡ, mỏ to và có tập tính làm tổ, dạy con rất đặc biệt cần đưa vào sách sinh học cho thế hệ trẻ nghiên cứu và học tập.
Tình trạng:
Hồng hoàng là loài chim định cư hiếm gặp, ghi nhận nhiều hơn tại các tỉnh miền Nam. Loài này có kích cỡ quần thể nhỏ và bị suy giảm do mất và suy thoái sinh cảnh sống cũng như bị săn bắt quá mức làm cảnh; ước tính kích cỡ quần thể <2.500 cá thể và số lượng cá thể trưởng thành của mỗi tiểu quần thể <250. Hiện trạng quần thể được đánh giá dao động từ 23,000 – 71,000 cá thể, tương đương với 13,000 – 27,000 cá thể trưởng thành.
Phân hạng: EN C2a(i).
Biện pháp bảo vệ:
Hồng hoàng đã được đưa vào Nghị định số 64/2019/NĐ – CP và Nghị định số 84/2021/NĐ – CP của Chính phủ, phụ lục I CITES. Phần lớn sinh cảnh của loài nằm trong các khu bảo tồn nên được bảo vệ. Đề xuất điều tra quần thể loài tại Việt Nam ; xây dựng kế hoạch bảo tồn loài, bảo vệ và phục hồi sinh cảnh sống trong vùng phân bố tự nhiên của loài ; kiểm soát các hoạt động săn bắt, gây quấy nhiễuvà buôn bán trái pháp luật loài này.

Tài liệu dẫn: Sách đỏ Việt Nam 2023 – phần động vật – trang 287.