Ếch cây cựa

ẾCH CÂY CỰA

Rhacophorus calcaneus Smith, 1924
Rhacophorus chuyangsinensis Orlov et al., 2012
Rhacophorus schlegelii subsp. calcaneus Smith, 1924
Họ: Chẫu cây Rhacophoridae
Bộ: Không đuôi Anura

Đặc điểm nhận dạng:
Đầu hầu như dài bằng rộng. Mõm hơi nhọn ở góc nhìn lưng, nhọn và và hơi nhô ra khỏi hàm ở góc nhìn ngang. Mũi tròn và gần mút mõm hơn mắt. Khoé mắt rõ. Đường kính mắt gấp 0.7 – 0.9 lần chiều dài mõm. Vùng gian mắt phẳng, rộng hơn khoảng cách gian mũi và bằng hoặc nhỉnh hơn chiều rộng mí mắt trên. Màng nhĩ tròn, không nhướng lên vùng thái dương, có vành tai. Đường kính màng nhĩ bằng 0.4 – 0.5 lần đường kính mắt, khoảng cách giữa mắt và màng nhĩ gấp 0.3 – 0.4 lần đường kính màng nhĩ. Nếp da trên màng nhĩ rõ, chạy từ sau mắt đến ngang mức của nách. Lỗ huyệt nhỏ, tròn. Khoang mũi hầu nhỏ, tròn. Răng lá mía gộp thành hai hàng xiên, bắt đầu gần mép trước của mùi hầu, gần khoang mũi hầu hơn gần lẫn nhau. Lưỡi chẻ đôi ở chót rìa. Các chân mảnh. Mối quan hệ tương quan chiều dài các ngón chân trước I<II<IV<II<V<III. Sọc sáng mỏng chạy dọc theo các khoé mắt từ mút mõm đến giữa mắt. Hông sườn, mặt trước và sau của chân màu vàng đến da cam. Nách, háng, mặt trước của cẳng chân trước và sau, mặt sau của đùi có vệt đen lớn với kích thước và hình dạng khác nhau. Những đốm này đôi khi được bao quanh bởi màu xanh sáng và rõ hơn ở con cái. Màng bơi ở giữa các ngón chân trước và sau có màu vàng đến cam. Phần sau huyệt màu trắng. Phần dài, nhô ra ở gót cùng màu với mặt lưng của đùi hoặc vàng. Tròng mắt ngang, màu đen. Con ngươi màu nâu, nhạt thành đỏ cam ở trên và phần dưới, được bao quanh bởi một vòng tròn đen ở trong và xanh lam ở ngoài. Lưng của một số con đực màu nâu đỏ, có hai sọc lưng bên màu vàng trải từ góc sau của mắt đến háng và một sọc màu vàng thứ ba chạy từ nửa sau lưng đến huyệt.
Sinh học, sinh thái:
Loài này sống ở trên cây cạnh con suối chảy hay các khu vực hố nước đọng vào mùa mưa ở độ cao trên 1.500m – 2.000m trong các khu rừng nguyên sinh còn tốt. Thức ăn là các loài côn trùng, ếch nhỏ, nòng nọc của loài khác sống trong khu vực phân bố. Thường gặp vào đầu mùa mưa hàng năm, chúng kết đôi, đẻ trứng ở các khu vực nước chảy chậm vào tháng 3 hàng năm. Vòng đời biến thái hoàn toàn của chúng cũng trải qua các giai đạn giống như các loài lưỡng cư khác là dưới nước và trên cạn.
Phân bố:
Trong nước: Loài đặc hữu Việt Nam và được phát hiện ở Vườn quốc gia Chư Yang Sin, các huyện Krông Bông, Lăk, tỉnh Đăk Lăk. Vườn quốc gia Bidoup – Núi Bà, Lâm Đồng, Đỉnh Langbian, Lâm Đồng, Khu bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà, Khánh Hòa.
Nước ngoài: Chưa có dẫn liệu.
Tình trạng:
Loài này hiện ghi nhận phân bố tại các tỉnh Lâm Đồng, Đắk Lắk và Khánh Hòa. Diện tích vùng phân bố (EOO) ước tính khoảng 4.138 km2; số địa điểm ghi nhận phân bố là 3; sinh cảnh sống của loài đã và đang bị thu hẹp, suy thoái do tác động của các hoạt động khai thác lâm sản, xâm lấn đất rừng để canh tác nông nghiệp.
Phân hạng: VU B1ab(iii).
Biện pháp bảo vệ:
Vùng phân bố của loài nằm trong Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Vườn quốc gia Bidoup-Núi Bà và Khu bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà nên được bảo vệ. Đề xuất bảo vệ sinh cảnh sống của loài trong tự nhiên. Kiểm soát việc săn bắt làm sinh vật cảnh. Nghiên cứu về đặc điểm sinh học, sinh thái để phục vụ công tác bảo tồn.

Tài liệu tham khảo: Sách đỏ Việt Nam 2023 – phần động vật – trang 268.