Chuột chù cây đồi

CHUỘT CHÙ CÂY ĐỒI

Tupaia belangeri (Wagner 1841)
Tupaia belangeri belangeri (Wagner, 1841)
Tupaia belangeri chinensis Anderson, 1879
Họ: Chuột chù cây Tupaiidae
Bộ: Nhiều răng Scandentia

Đặc điểm nhận dạng:
Loài thú sống trên cây có kích thước trung bình. Chiều dài thân trong khoảng 14 – 18 cm, nặng trung bình 130 g. Màu lông nâu đỏ, xám hoặc đen ở lưng và bụng trắng. Đuôi dài và rậm lông, có màu nâu xám và gần như dài bằng chiều dài thân. Móng nhẵn, có vuốt bén. Có đệm da trên mõm dài. Cả đực và cái có hình dạng giống nhau. Dài đầu đến thân 130 – 185 mm. Dài đuôi 110 – 172 mm, dài chân sau 38 – 46 mm. Thường có một sọc nhạt trên mỗi vai.
Sinh học, sinh thái:
Chúng thường sống trong rừng nguyên sinh và thứ sinh và cả vườn cây ăn trái quanh khu dân cư. Loài hoạt động, kiếm ăn ban ngày. Dự trữ thức ăn để sống theo cặp hoặc đơn độc trong những hốc cây, bụi cỏ hoặc mặt đất. Chúng ăn lá cây, quả, hạt và côn trùng, đặc biệt là kiến và nhện. Có ghi nhận rằng chúng bắt cả thằn lằn. Thích leo trèo lên cây và nhảy chuyền cành cách xa 40 cm. Chúng đánh dấu mùi lãnh thổ bằng cách cọ tuyến ngực và bìu dái. Con đực tách khỏi đàn sớm hơn con cái. Sau ba tháng tuổi, chúng có thể sinh sản. Con cái đẻ lần đầu ở độ tuổi 4,5 tháng, thường đẻ vào đầu tháng 2 hằng năm. Động dục muộn có thể khiến chúng sinh thêm vào tháng tư. Chu kỳ động dục từ 8 đến 39 ngày. Thời gian mang thai 40 đến 52 ngày. Một lứa đẻ từ 1 đến 3 con. Con non nặng 10 đến 12 gram. Con mẹ cho con bú mỗi ngày sau đó và bỏ con một thời gian dài để kiếm ăn. Con mẹ sẽ không nhận biết con của chúng nếu không đánh dấu bằng tuyến mùi. Con chưa trưởng thành rời ổ sau khoảng 25 đến 35 ngày. Tuổi thọ trung bình khoảng 12 năm. Vào mua đông ở phía Bắc từ tháng 10 đến tháng 12, chúng gần như không hoạt động. Mùa sinh sản bắt đầu từ tháng 12 đến cuối tháng 2 năm sau. Con đực theo đuổi con cái bằng cách phát ra âm thanh mời gọi và thể hiện đầy lôi cuốn. Chúng cũng vờn đuổi và đánh nhau. Con cái không chủ động chọn bạn tình trong số những con đực theo đuổi. Con đực mạnh hơn sẽ tiếp cận con cái.
Phân bố:
Trong nước: Loài này phân bố hầu khắp các tỉnh có rừng còn tốt từ Bắc đến Nam ở độ cao trung bình dưới 1.000 m
Nước ngoài: Trung Quốc (Vân Nam), Lào, Cambodia và Thái Lan.
Giá trị:
Có giá trị thẩm mỹ và nghiên cứu khoa học. Có thể nuôi ở các vườn thú, giúp học sinh, sinh viên tìm hiểu tiến hóa của các loài thú nhỏ thuộc bộ Nhiều răng Scandentia sống ở trên cây.
Tình trạng:
Loài này phân bố rộng ở các khu vực rừng có hiều hang hốc, tảng đá mẹ, tuy nhiên rất hiếm gặp. Quần thể loài này giảm do phá rừng làm rẫy, sinh cảnh sống bị thu hẹp, chia cắt và suy thoái, chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng, khai thác lâm sản.
Biện pháp bảo vệ:
Một phần sinh cảnh sống của loài nằm trong các khu bảo tồn nên được bảo vệ. Cần thiết phải bảo vệ sinh cảnh trong khu vực phân bố tự nhiên của loài; kiểm soát chặt chẽ tình trạng tác động đến sinh cảnh sống và quần thể của loài.

Mô tả loài: Nguyễn Trường Sơn – Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật.