Cốc dế

CỐC ĐẾ

Phalacrocorax carbo (Linnaeus, 1758)
Pelecanus sinensis Blumenbach, 1798
Họ: Cốc Phalacrocoracidae
Bộ Bồ nông Pelecaniformes

Đặc điểm nhận dạng:
Về mùa hè phần đầu, toàn bộ mặt trên thân, đuôi có màu đen ánh xanh, đen ánh lục hay tím đỏ tuỳ góc nhìn. Trước mắt, họng và trước má cùng một vệt rộng phía sau sườn màu trắng. Toàn bộ đầu và cổ có lông bông che gần hết các lông màu đen, lông cánh sơ cấp đen. Vai, các lông cánh còn lại nâu đồng, mỗi lông đều có viền đen.Vào mùa đông, lông bông ở đầu và cổ và đám lông trắng ở hai bên sườn biến mất.
Sinh học, sinh thái:
Thức ăn chủ yếu của cốc đế là những loài cá nhỏ: cá rô Anabas testudineus, cá lóc Channa micropeltes, cá kèo Pseudapocryptes taenisgastes, đôi khi ăn cả một vài loài lưỡng cư có kích thước nhỏ. Cách kiếm ăn là bắt mồi trong nước bằng cánh lặn trong nước. Sau khi kiếm đủ thức ăn thường có tập tính phơi nắng. Làm tổ tập đoàn trong các sân chim ở đồng bằng sông Cửu Long. Mùa sinh sản hàng năm từ tháng 6 – 8, thời gian làm tổ từ 10 – 15 ngày, mỗi lứa đẻ 4 – 6 trứng, số ngày ấp trứng từ 24 – 26 ngày.
Cốc đế thường sống tập đoàn, tập trung ở vùng đồng bằng tại những vùng đất ngập nước, đôi khi còn gặp ở vùng núi nơi có các hồ hay đập nước lớn. Loài này thường sống cùng sinh cảnh với 2 loài khác là Cốc đế nhỏ Phalacrocorax fuscicollis và Cốc đen Phalacrocorax niger.
Phân bố:
Trong nước: Đồng bằng Nam bộ, thường làm tổ tại các sân chim tỉnh Bạc Liêu, Cà Mau, Đồng Tháp, Sóc Trăng. Đã gặp ở Quảng Ninh (tháng 12/2001 và 2/2002).
Nước ngoài: Phân bố rộng khắp châu Âu, châu Á, châu Úc và châu Phi. Tại Đông Nam Á ghi nhận tại Myanmar, Thái Lan, Lào, Campuchia, Malaysia.
Giá trị:
Là nguồn gen qúy hiếm cho khoa học, có giá trị thẩm mỹ cao, nơi chúng sinh sống sẽ phục vụ cho du lịch sinh thái.
Tình trạng:
Cốc đế là loài chim có cả quần thể di cư ở vùng Đông Bắc và định cư ở vùng Nam Bộ; quần thể nhỏ và bị suy giảm do mất và suy thoái sinh cảnh sống cũng như các hoạt động quấy nhiễu của con người; đôi khi bị bẫy bắt làm cảnh và làm thực phẩm; ước tính kích cỡ quần thể < 10.000 cá thể và số lượng cá thể trưởng thành của mỗi tiểu quần thể < 1.000.
Phân hạng: VU C2a(i).
Biện pháp bảo vệ:
Một phần sinh cảnh của loài nằm trong các khu bảo tồn nên được bảo vệ. Đề xuất điều tra, giám sát quần thể loài tại Việt Nam, xây dựng kế hoạch bảo tồn loài, bảo vệ và phục hồi sinh cảnh sống trong vùng phân bố tự nhiên của loài.

Tài liệu dẫn: Sách đỏ Việt Nam 2023 – phần động vật – trang 31.