Chuông đài

CHUÔNG ĐÀI

Bretschneidera sinensis Hemsl., 1901
Bretschneidera yunshanensis Chun & F.C.How, 1958
Họ: Chuông đài Akaniaceae
Bộ: Cải Brassicales

Đặc điểm nhận dạng:
Cây gỗ nhỏ, cao 7 – 10 m, cành gần như nhẵn hay nhẵn. Lá to, mọc cách, lá kép lông chim một lần, lẻ, gồm 5 – 11 lá chét, mọc đối, phiến lá hình bầu dục, dài 10 – 15 cm, rộng 4 – 5 cm, có 10 – 15 đôi gân bậc hai. Cụm hoa chùm dài 30 – 40 cm, mọc ở đầu cành. Cuống hoa dàí,2 – 2,4 cm. Hoa to, đường kính đến 5 cm, màu hồng nhạt, lưỡng tính, mẫu 5. Đài hình chuông có lông ở cả hai mặt. Cánh hoa 5, hình thuôn, dài không bằng nhau. Nhị 8, chỉ nhị rời, nhẵn và dẹt ở gốc. Bầu không có cuống, phủ đầy lông, 3 ô, mỗi ô có 2 noãn. Quả hình mác, thót ở hai đầu dài 4 cm, tự mở bằng 3 mảnh dày. Hạt dài 2 cm, rộng 1,2 cm.
Sinh học, sinh thái:
Mọc trong rừng thường xanh trên núi đất, sườn núi, hiếm khi gặp trên đỉnh núi, ở độ cao 1.000 – 1.800 m, mọc xen lẫn cây gỗ và cây bụi, trong rừng ẩm, ít ánh sáng. Mùa hoa vào tháng 3 – 5, mùa quả vào tháng 8 – 9.
Phân bố:
Trong nước: Lào Cai (Vườn quốc gia Hoàng Liên, Khu vảo tồn thiên nhiên Hoàng Liên – Văn Bàn và Khu dự trữ thiên nhiên Bát Xát).
Nước ngoài: Trung Quốc (Vân Nam, Quý Châu, Quảng Đông).
Giá trị:
Nguồn gen qúy hiếm và độc đáo. Một trong hai loài của chi Bretschneidera duy nhất trong họ Chuông đài Bretschneideraceae. Vỏ dùng làm thuốc chữa đau gân cốt.
Tình trạng:
Chỉ mới gặp ở một điểm ở Vườn quốc gia Hoàng Liên và Khu dự trữ thiên nhiên Bát Xát, Lào Cai. Diện tích phạm vi phân bố (EOO) ước tính < 5.000 km2, sinh cảnh sống của loài bị thu hẹp và suy thoái do tác động của các hoạt động khai thác lâm sản và trồng cây thảo quả.
Phân hạng: EN B1ab(i,iii).
Biện pháp bảo vệ:
Vùng phân bố của loài có một phần nằm trong khu bảo tồn nên được bảo vệ của Vườn quốc gia Hoàng Liên. Cần bảo vệ sinh cảnh sống của loài. Phục hồi quần thể trong tự nhiên, có thể tiến hành nhân giống bảo tồn loài này và điều tra thêm vùng phân bố.

Tài liệu tham khảo: Sách đỏ Việt Nam 2023 – phần thực vật – trang 142.