Chân bơi

CHÂN BƠI

Heliopais personata (Gray, 1849)
Họ: Chân bơi Helironithidae
Bộ: Sếu Gruiformes

Đặc điểm nhận dạng:
Chim đực: Mỏ vàng. Trán, lông mày, mặt họng và trước cổ màu đen với dải hẹp màu trắng từ sau mắt xuống cổ dưới; gáy và sau cổ màu xám. Phần còn lại phía dọc trên cơ thể màu nâu phớt vàng lục. Phần dưới cơ thể màu trắng, sườn nâu nhạt. Chim cái giống chim đực nhưng giữa họng và trước cổ trắng viền đen. Chim non: giống chim cái nhưng đỉnh đầu không đen, họng đen; dải sau mắt xuống cổ dưới vằn trắng. Chân chim đực và cái màu xanh lục.
Sinh học, sinh thái:
Mùa sinh sản từ tháng 2 – 6, tổ lớn giống tổ quạ, tổ trên cây gần nguồn nước hoặc trong bụi cây; cách mặt nước khoảng 2,7m. Đẻ 5 – 7 trứng, màu kem nhạt có chấm thưa màu nâu hơi đỏ, kích thước 50,3 x 43,2 mm. Sống ở các sông, suối trong rừng lá rộng thường xanh, rừng ngập mặn, đầm lầy trong rừng, đôi khi gặp ở các ao, hồ ngoài rừng. Phân bố trong khoảng độ cao từ 700 – 1200m (so với mực nước biển).
Phân bố:
Trong nước: Trước đây gặp ở Cà Mau (nay là Ninh Thuận và Bình Thuận), hiện nay gặp ở Sông Kôn, Khu bảo tồn thiên nhiên Kon Cha Răng (Gia Lai, Kontum và Bình Định), Vườn quốc gia Yok Đôn (Đắk Lắk), Đồng Nai (Cát Tiên)
Nước ngoài: Ấn Độ, Bangladesh, Myanmar, Thái Lan, Lào, Campuchia, Singapore, Malaysia, Indonesia.
Giá trị:
Loài chim nước quý và rất hiếm, có khu vực phân bố hẹp. Có giá trị khoa học, làm cảnh, thương mại.
Tình trạng:
Ở Việt Nam, loài này mới chỉ ghi nhận 1 cá thể ở VQG Yok Đôn (tỉnh Đắk Lắk) vào năm 2003; từ đó chưa ghi nhận lại, có thể sinh cảnh tại các điểm dừng chân không còn phù hợp; nơi cư ngụ tạm thời và kiếm ăn của loài bị tác động do các hoạt động của con người như khai thác cá thiếu kiểm soát tại các con sông, hồ lớn trong rừng; ước tính kích cỡ quần thể tại Việt Nam < 50 cá thể.
Phân hạng: CR C2a(i).
Biện pháp bảo vệ:
Chân bơi đã được đưa tên vào Phụ lục I CITES, Nghị định số 84/2021/NĐ-CP của Chính phủ. Sinh cảnh của loài có một phần nằm trong VQG Côn Đảo nên được bảo vệ. Cần điều tra tổng thể quần thể loài tại Việt Nam. Bảo vệ sinh cảnh sống của loài ở các đảo; kiểm soát chặt chẽ việc sắn bắt loài này..

Tài liệu dẫn: Sách đỏ Việt Nam 2023 – phần động vật – trang 272.