Chà vá chân xám

CHÀ VÁ CHÂN XÁM

Pygathrix cinerea (Nadler, 1997)
Pygathrix nemaeus Nadler, 1997
Pygathrix nemaeus subsp. cinerea Nadler, 1997
Họ: Khỉ Cercopithecidae
Bộ: Linh trưởng Primates

Đặc điểm nhận dạng:
Hình dạng, kích thước lớn hơn Chà vá chân nâu Pygathrix nemaeus và nhỏ hơn Chà vá chân đen Pygathrix nigripes. Màu sắc tương tự như hai loài này, nhưng lông chân có màu xám.
Sinh học, sinh thái:
Chà vá chân xám sống ở rừng kín thường xanh, rừng kín nửa rụng lá. Sống đàn khoảng 10 – 15 con. Hoạt động kiếm ăn giống như chà vá chân đen vào buổi sáng và chiếu ở trên cây. Ngủ đêm trên các cây gỗ lớn, có tán rậm. Chưa có những dẫn liệu về thức ăn và sinh sản, có thể chà vá chân xám cũng ăn là, chồi cây. Có thể Chà vá chân xám cùng sống trong một khu vực với Chà vá chân đen. Mùa sinh sản từ tháng 8 đến tháng 12, thời gian mang thai từ 165 – 190 ngày, mỗi lần sinh một cá thể. Trưởng thành sau 4 năm đối với con cái và sau 4 – 5 năm đối với con đực. Tuổi thọ trung bình từ 20 – 25 năm, thời gian 1 thế hệ khoảng 10 – 12 năm.
Phân bố:
Trong nước: Quảng Nam (Bắc Trà My, Sông Thanh, Nông Sơn, Tiên Phước, Núi Thành), Quảng Ngãi (Ba Tơ, Trà Bồng), Bình Định (An Toàn, Hoài Nhơn), Kon Tum (Thạch Nham, Tu Mơ Rông, Kon Plong, Ngọc Linh, Chư Mom Ray), Gia Lai (Đăk Roong, Trạm Lập, Kon Ka Kinh, Kon Cha Răng, A Yun Pa), Phú Yên (Đồng Xuân).
Nước ngoài: Campuchia.
Giá trị:
Là loài hiếm, đặc hữu Đông dương, phân bố hẹp, có giá trị khoa học lớn. Mới phát hiện Chà vá chân xám trong những năm gần đây nên được các tổ chức quốc tế quan tâm điều tra nghiên cứu. Là loài cần được bảo vệ để nghiên cứu tập tính, sinh thái loài cho thế hệ trẻ.
Tình trạng:
Chà vá chân xám phân bố ở các khu vực rừng từ Quảng Nam vào đến Phú Yên. Sinh cảnh sống của loài bị chia cắt, thu hẹp và suy thoái do mất rừng và khai thác lâm sản; loài này cũng bị săn bắt và buôn bán làm cảnh, thực phẩm và dược liệu; quần thể của loài ước tính bị suy giảm > 50% trong khoảng 40 năm qua.
Phân hạng: EN A2cd.
Biện pháp bảo vệ:
Loài này có tên trong Phụ lục I CITES, Nghị định 64/2019/NĐ-CP và Nghị định 84/2021/NĐ-CP của Chính phủ. Một phần sinh cảnh sống của loài nằm trong các khu bảo tồn nên được bảo vệ. Nhưng vẫn rất cần thiết bảo vệ sinh cảnh trong khu vực phân bố. Kiểm soát chặt chẽ tình trạng săn bắt, buôn bán trái pháp luật loài này ở trong nước và quốc tế. Tuyên truyền nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo tồn loài.

Tài liệu dẫn: Sách đỏ Việt Nam 2023 – phần động vật – trang 41.