Chà vá chân nâu

CHÀ VÁ CHÂN NÂU

Pygathrix nemaeus (Linnaeus, 1771)
Simia nemaeus Linnaeus, 1771
Pygathrix nemaeus nemaeus Linnaeus, 1771
Họ: Khỉ Cercopithecidae
Bộ: Linh trưởng Primates

Đặc điểm nhận dạng:
Thân hình thon nhỏ. Bộ lông nhiều màu. Đỉnh đầu, trán màu đen. Lông mặt dầy tạo thành đĩa mặt, màu từ trắng xám đến xám. Cổ và ngực màu hung đỏ từ rực rỡ đến nhạt. Lưng màu xám nhạt hoặc lốm đốm trắng, lông ở vai màu xám đen. Chân, tay dài. Cánh tay từ khủyu đến mu bàn tay trắng xám. Đùi màu đen, ống chân hung đỏ đến nâu đỏ thẫm. Mu bàn chân và ngón màu đen. Đuôi rất dài. Loài này có kích thước nhỏ nhất trong 3 loài Chà vá phân bố ở Việt Nam và khác 2 loài còn lại ở phần tay (màu trắng), Chân màu nâu.
Sinh học, sinh thái:
Sống trong rừng nguyên sinh trên núi cao, kiếm ăn cả ở rừng thứ sinh, rừng hỗn giao, nương rẫy. Thức ăn gồm quả, lá cây rừng, ngô, khoai, sắn (trong nuôi nhốt), rau xanh. Đẻ một con vào cuối mùa xuân đầu mùa hạ.
Phân bố:
Trong nước: Nghệ An (Pù Mát, Pù Huống), Hà Tĩnh (Vũ Quang, Kẻ Gỗ), Quảng Bình (Phong Nha-Kẻ Bàng, Tuyên Hoá, Lệ Thuỷ, Khe Giữa, Khe Nước Trong), Quảng Trị (Bắc Hướng Hoá, Đakrông), Thừa Thiên Huế (Phong Điền, Bạch Mã, KBT Sao La, Bắc Hải Vân), Đà Nẵng (Nam Hải Vân, Bà Nà-Núi Chúa, Sơn Trà), Quảng Nam (KBT Sao La, Đông Giang), Kon Tum (Chư Mom Ray).
Nước ngoài: Lào
Giá trị:
Có ý nghĩa khoa học rất lớn, số lượng ít, phân bố hẹp, loài đặc hữu của Việt Nam và Lào. Là loài Linh trưởng có gam màu sắc đẹp và rực rỡ ở Việt Nam. Chúng thường bị buôn bán làm vật nuôi cảnh ở Việt Nam và quốc tế. Loài hiếm gặp cần được bảo vệ trong sinh cảnh tự nhiên của chúng.
Tình trạng:
Chà vá chân nâu phân bố từ Nghệ An vào đến các tỉnh Tây Nguyên. Sinh cảnh sống của loài bị chi cắt, thu hẹp và suy thoái do mất rừng và khai thác lâm sản; loài này cũng bị săn bắt và buôn bán làm cảnh, thực phẩm và dược liệu; quần thể của loài ước tính bị suy giảm > 50% trong khoảng 40 năm qua.
Phân hạng: EN A2cd.
Biện pháp bảo vệ:
Loài này có tên trong Phụ lục I CITES, Nghị định 64/2019/NĐ-CP và Nghị định 84/2021/NĐ-CP của Chính phủ. Một phần sinh cảnh sống của loài nằm trong các khu bảo tồn nên được bảo vệ. Nhưng vẫn rất cần thiết bảo vệ sinh cảnh trong khu vực phân bố. Kiểm soát chặt chẽ tình trạng săn bắt, buôn bán trái pháp luật loài này ở trong nước và quốc tế. Tuyên truyền nâng cao nhận thức về bảo tồn loài..

Tài liệu dẫn: Sách đỏ Việt Nam 2023 – phần động vật – trang 42.