Chà vá chân đen

CHÀ VÁ CHÂN ĐEN

Pygathrix nigripes (Milne-Edwards, 1871)
Semnopithecus nigripes Milne-Edwards, 1871
Pygathrix moi (Kloss, 1926)
Presbytis nemaeus Kloss, 1926
Họ: Khỉ Cercopithecidae
Bộ: Linh trưởng Primates

Đặc điểm nhận dạng:
Loài Chà vá có kích thước lớn nhất trong 3 loài phân bố ở Việt Nam. Thân hình thon nhỏ và hình dạng như hai loài Chà vá chân nâu và chân xám. Chân, tay dài, bộ lông dày, nhiều màu và mềm. Lưng màu xám – đen. Đầu trắng xám. Hai bên thái dương có viền lông nâu đỏ. Mặt nhiều lông dài màu trắng xám đến xám, dầy tạo thành đĩa mặt. Da quanh mắt màu vàng cam. Trán và quanh miệng màu xanh lam nhạt. Mũi xám nâu. Mắt nâu. Vai màu xám đen. Cẳng tay xám trắng, không có khúc trắng trên cẳng tay. Từ móng đến mu bàn chân đen. Cẳng chân xanh đen đến đen. Vùng bẹn và đuôi trắng đục. Đuôi nhỏ thon, dài hơn thân, màu trắng đục.
Sinh học, sinh thái:
Chà vá chân đen sống ở rừng kín thường xanh, rừng kín nửa rụng lá và rừng cây họ Dầu Dipterocarpaceae. Chúng sống đàn 10 đến 30 con, có con đực đầu đàn. Kiếm ăn vào buổi sáng và chiều, ngủ trên cây gỗ cao. Ăn lá non và mầm cây. Mùa sinh sản từ tháng 2 đến tháng 6, thời gian mang thai từ 180 – 200 ngày, mỗi lần sinh một cá thể, hiếm khi hai. Trưởng thành sau 4 năm đối với con cái và sau 4 – 5 năm đối với con đực. Tuổi thọ trung bình từ 20 – 25 năm, thời gian 1 thế hệ khoảng 10 – 12 năm.
Phân bố:
Trong nước: Kontum, Gia Lai, Đắk Lắk, Lâm Đồng, Bình Dương, Bình Phước, Tây Ninh, Đồng Nai.
Nước ngoài: Campuchia.
Giá trị:
Có ý nghĩa khoa học lớn, là loài đặc hữu của Việt Nam, số lượng ít, phân bố hẹp, loài đặc hữu của Việt Nam và Campuchia và là loài Linh trưởng có gam màu sắc đẹp và rực rỡ ở Việt Nam. Chúng thường bị buôn bán làm vật nuôi cảnh ở Việt Nam và quốc tế. Cần được bảo vệ trong sinh cảnh tự nhiên của chúng
Tình trạng:
Chà vá chân đen phân bố ở khu vực Tây Nguyên và Nam Bộ. Sinh cảnh sống của loài bị chia cắt, thu hẹp và suy thoái do mất rừng và khai thác lâm sản; loài này cũng bị săn bắt làm cảnh, thực phẩm và dược liệu; kích cỡ quần thể ước tính bị suy giảm > 50% trong 40 năm qua.
Phân hạng: EN A2cd.
Biện pháp bảo vệ:
Chà vá chân đen bị săn bắt làm vật nuôi, làm thực phẩm và dược liệu. Sinh cảnh sống của loài bị chia cắt và suy thoái do xâm lấn đất rừng tự nhiên để mở rộng đất sản xuất, khai thác gỗ. Loài này có tên trong Phụ lục I CITES, Nghị định 64/2019/NĐ-CP và Nghị định 84/2021/NĐ-CP của Chính phủ. Sinh cảnh sống của loài nằm trong các khu bảo tồn nên được bảo vệ. Nhưng vẫn rất cần thiết bảo vệ sinh cảnh trong khu vực phân bố. Kiểm soát chặt chẽ tình trạng săn bắt, buôn bán trái pháp luật loài này ở trong nước và quốc tế. Tuyên truyền về bảo tồn loài

Tài liệu dẫn: Sách đỏ Việt Nam 2023 – phần động vật – trang 43.