Cầy hương

CẦY HƯƠNG

Viverricula indica (Desmarest, 1817)
Civetta indica Geoffroy Saint – Hilaire, 1803
Viverricula atchinensis Sody, 1931
Viverricula baptistae Pocock, 1933
Viverricula indica subsp. wellsi Pocock, 1933
Họ: Cầy Viverridae
Bộ: Ăn thịt Carnivora

Đặc điểm nhận dạng:
Cầy hương có kích thước nhỏ hơn cầy giông, cân nặng 2 – 4 kg, dài thân 540 – 630mm, dài đuôi 300 – 430mm. Lông màu xám bẩn. Dọc sống lưng có các vệt xám đen, hông có nhiều vệt đen mờ xếp thành hàng chạy từ vai đến mông, Đuôi dài, có 7 vòng trắng xen lẫn với 7 vòng đen. Con đực có tuyến xạ nằm giữa kẽ hai tinh hoàn.
Sinh học, sinh thái:
Cầy hương không sống trong rừng thường xanh. Sinh cảnh thích hợp là trên nương rẫy, ven khe suối, trên các savan đồi cây bụi. Sống đơn độc, kiếm ăn đêm (thường từ chập tối đến nửa đêm). Thức ăn ưa thích của cầy hương là côn trùng và chuột. Ngoài ra chúng còn ăn chim và một số loài bò sát (rắn, nhông) một số loại quả và rễ cây. Mùa sinh sản từ tháng 4 – 7, mỗi lứa 2 – 4 con. Cầy con mới đẻ chưa mở mắt, dài thân 162 – 167 mm, nặng 70 – 80 g, toàn thân phủ lông rậm có màu sắc gần giống cầy trưởng thành. Cầy mang thai khoảng 90 ngày (78 -1 16 ngày). Con non bú sữa khoảng 3 tháng thì tách ra sống độc lập. Tuổi thọ khoảng 8 – 9 năm.
Phân bố:
Trong nước: Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai (Hoàng Liên, Văn Bàn), Sơn La, Hoà Bình, Phú Thọ (Xuân Sơn), Vĩnh Phúc (Tam Đảo), Cao Bằng (Phia Oắc), Bắc Kạn (Ba Bể), Tuyên Quang, Lạng Sơn (Hữu Liên, Mẫu Sơn), Thái Nguyên, Bắc Giang, Quảng Ninh, Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh (Kẻ Gỗ, Vũ Quang), Quảng Bình (Phong Nha – Kẻ Bàng), Quảng Trị (Bắc Hướng Hoá, Đăk Rông), Thừa Thiên Huế (Phong Điền, Bạch Mã), Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Bình Định, Khánh Hoà, Bình Thuận (Tánh Linh), Gia Lai (Kon Ka Kinh, Chư Prông), Kon Tum (Ngọc Linh), Đăk Lắk (Ea Sô, Ya Lốp, Yok Đôn, Chư Yang Sin), Đắk Nông (Tà Đùng), Lâm Đồng (Bidoup – Núi Bà), Ninh Thuận, Bình Thuận, Đồng Nai (Cát Tiên), Bà Rịa-Vũng Tàu (Côn Đảo), Bình Phước, Tây Ninh.
Nước ngoài: Trên toàn vùng Đông nam châu Á. 
Giá trị:
Cầy hương cho xạ hương là một loại dược liệu quí. Có giá trị nghiên cứu khoa học và giúp cân bằng sinh thái tự nhiên.
Tình trạng:
Loài này phân bố rộng từ miền Bắc vào miền Nam, tuy nhiên, rất hiếm gặp. Sinh cảnh sống bị thu hẹp và suy thoái do mất rừng và khai thác lâm sản. Loài này là đối tượng bị săn bắt quá mức làm thực phẩm và buôn bán; kích cỡ quẩn thể ước tính bị suy giảm > 50% trong vòng 30 năm qua.
Phân hạng: EN A2cd.
Biện pháp bảo vệ:
Loài này có tên trong Phụ lục III CITES, Nhóm IIB Nghị định 84/2021/ NĐ-CP của Chính phủ. Một phần sinh cảnh sống của loài nằm trong các Vườn quốc gia hay Khu bảo tồn nên được bảo vệ. Tuy nhiên chúng ta vẫn cần phải bảo vệ sinh cảnh ở các khu vực phân bố; kiểm soát việc săn bắt và buôn bán trái pháp luật loài này; thực hiện các giải pháp phục hồi quần thể trong tự nhiên. 

Tài liệu dẫn: Sách đỏ Việt Nam 2023 – phần động vật – trang 176.