Bướm phượng công xanh

BƯỚM PHƯỢNG CÔNG XANH

Papilio arcturus Westwood, 1842
Papilio arcturus arcturus Shinkai,1999
Papilio arcturus dawna Kimura et al., 2011
Họ: Bướm phượng Papilionidae
Bộ: Cánh vẩy Lepidoptera

Đặc điểm nhận dạng:
Mặt trên con cái: cánh trước có khoảng màu đen nâu mờ nhạt, đặc biệt từ giữa đến rìa cánh; khu vực gần mép cánh được phủ bởi các vảy màu xanh sáng tạo thành một dải nhạt. Ô cánh cánh sau màu đen rõ rệt, và từ khu vực gần mép cánh cho đến chót cánh được rắc bởi các vảy sáng; có một dải xanh nước biển sáng trên đỉnh của ô cánh cánh và ở một phần khoảng giữa cánh đến gần mép cánh, sau đó kéo dài đến mép cánh; và dải dọc mép cánh là các đốm đỏ hình trăng khuyết ở gần chót cánh (khoảng 2 và 3). Mặt dưới: vùng gần gốc cánh trước sẫm hơn vùng gần rìa cánh nơi có các đốm xanh rải rác; cánh sau được rắc nhiều vảy xanh hơn và có một loạt các đốm đỏ hình trăng khuyết trải dọc mép cánh. Con đực giống con cái, chỉ khác nhau một điểm là có thể nó không có đầy đủ hàng đốm đỏ hình trăng khuyết ở mép cánh. Giống với Papilio paris nếu nhìn chúng bay thoáng qua nhưng có một số tiểu tiết khác như: đốm xanh trên cánh sau của Papilio paris màu xanh lục ngọc sáng tròn to hơn còn ở Papilio arcturus thì màu xanh nước biển sáng mảnh hơn, hình dấu phẩy; mặt dưới cánh sau đều có hàng đốm đỏ hình trăng khuyết như nhau nhưng đốm cuối cùng ở gần đuôi cánh ở loài Papilio arcturus to hơn, ngoài ra ở cả con đực và con cái loài này các đốm đỏ hình trăng khuyết ở mặt dưới cánh sau còn được nhìn thấy rõ từ phía mặt trên cánh. Sải cánh : 120 – 130 mm.
Sinh học sinh thái:
Phổ biến trong rừng hoặc gần rừng. Được ghi nhận đẻ trứng trên cây Ba gạc Euodia lepta thuộc họ Cam Rutaceae. Bướm bay rất nhanh tuy nhiên có thể gặp dễ dàng ở những bờ cát gần các con suối và sông. Bướm đực cũng thường gặp ở các thảm thực vật thứ sinh, trong khi đó nhìn chung bướm cái lại gặp ở trong rừng. Bướm bị hấp dẫn bởi phân thải của chim và thú. Vào mùa xuân, cả bướm đực và bướm cái cùng tụ tập với các loài bướm khác ở những cây Bướm bạc Mussaenda pubescens, Long não Cinnamomum camphora và những cây có hoa khác.  Gặp ở độ cao 1.200 m.
Phân bố:
Trong nước: Lào Cai (Vườn quốc gia Hoàng Liên), Hà Giang (Vườn quốc gia Du Già) Cao Bằng (Vườn quốc gia Phia Oắc – Phia Đén), Vĩnh Phúc (Vườn quốc gia Tam Đảo), Thừa Thiên Huế (Vườn quốc gia Bạch Mã).
Nước ngoài: Nepal, một phần của Myanmar, Thái Lan, Lào.
Giá trị:
Papilio arcturus là khá loài phổ biến trong nhóm bướm phượng, có đốm màu xanh ở cánh sau. Một số loài khác cũng rất giống loài này như Papilio paris, Papilio polytor, loài Papilio memnon, Papilio dialis, Papilio bianor. Nên có nghiên cứu sâu về loài này để nhân nuôi.

Mô tả loài: Vũ Văn Liên – Bảo tàng thiên nhiên Việt Nam, Phùng Mỹ Trung – WebAdmin.