Bướm đêm atlas

BƯỚM ĐÊM ATLAS

Attacus atlas (Linnaeus 1758)
Attacus atlantis Watson, 1910
Attacus baliensis Jurriaanse & Lindemans, 1920
Attacus bifenestratus Gschwandner, 1920
Attacus burmaensis Jurriaanse & Lindemans, 1920
Họ: Bướm ma Saturniidae
Bộ: Cánh vẩy Lepidoptera

Đặc điểm nhận dạng:
Bướm khế là loại bướm đêm có kích thước lớn nhất ở nước ta và trên thế giới. Bướm đực rất dễ phân biệt với bướm cái bởi anten dạng lược kép, ấu trùng to đạt tới 80 mm, màu nâu tối, với nhiều điểm nâu đen trên thân ấu trùng. Mặt lưng của ấu trùng với nhiều hàng lông ứng dạng gai màu xanh thẫm ở gần hậu môn của ấu trùng có một vệt, màu xanh tím.
Sinh học, sinh thái:
Loài bướm có vòng đời biến thái hoàn toàn này sống cả ở rừng và vườn cây ăn quả của miền núi cũng như vùng đồng bằng, ở ngoại thành Hà Nội (Văn Điển) có người đã gặp bướm vào nhà. Một số người mê tín khi gặp bướm vào nhà, sợ, cho là điềm gở. Bướm rất thích ánh sáng, nếu ban đêm một số nhà có đèn sáng bướm có thể bay vào. Tuy vậy chỉ vào nhà rất hãn hữu vì số lượng bướm ở vườn còn rất ít, ấu trùng ăn nhiều loại cây, cả cây rừng và cây ăn quả, vì dụ như cây: Ailanthus glandulosa và Berberis sp…vv. Có con cái của loài bướm này chứa trong bụng tới 290 quả trứng (Mẫu thu được tại Hát Lót – Sơn La), đôi khi giai đoạn nhộng có thể kéo dài tới 1,5 năm. Bướm trưởng thành không ăn, sống nhờ năng lượng tích lũy từ giai đoạn sâu. Hoạt động chủ yếu về đêm.
Phân bố:
Trong nước: Khắp các vùng rừng núi và đồng bằng, Đây là loài bướm có kích thước lớn nhất thế giới và có màu sắc đẹp được đưa vào sách đỏ Việt Nam năm 2000 và hiện đang được nuôi ở nhiều vườn bướm ở Việt Nam.
Nước ngoài: Trung Quốc (Quảng Tây), từ Ấn Độ đến Đông nam Á.
Giá trị sử dụng:
Tuy bướm có xuất hiện trong vườn nhưng chưa có trường hợp nào báo cáo là chúng gây hại. Theo Barlow (1982) có thấy ấu trùng ăn cây Hoàng liên Berberis sp., một cây thuốc qúy nên cần theo dõi tiếp và trong quá trình nuôi sâu non ký chú trên Cây ổi – Psidium guajava. Bướm khế là loài bướm đêm lớn nhất trong các loại bướm của vùng Đông nam Á, đẹp và rất được ưa thích trong các bộ sưu tập.
Đề nghị biện pháp bảo vệ:
Bướm khế ngày càng hiếm do môi trường thay đổi và phun thuốc trừ sâu. Cần hạn chế dùng thuốc trừ sâu ở các vườn. Không săn bắt, đưa vào nuôi nhốt bán tự nhiên để giữ nguồn gen.

Tài liệu dẫn: Sách đỏ Việt Nam 2000 – phần động vật – trang 393.