SỰ KIỆN TUYỆT CHỦNG (K-PG)

Sự kiện tuyệt chủng K/T (K-Pg) – K/T là viết tắt của Kreide/Tertiary (Kreide là chữ “Phấn trắng” trong tiếng Đức, ký hiệu K để tránh trùng với kỷ Cambrian). Đây là sự kiện tuyệt chủng hàng loạt xảy ra cách đây khoảng 66 triệu năm, đánh dấu ranh giới giữa kỷ Phấn trắng (Cretaceous) và kỷ Cổ cận (Paleogene). Tên gọi hiện đại chính xác hơn là K-Pg (Cretaceous-Paleogene), vì “Tertiary” (kỷ Đệ tam) không còn được dùng như một đơn vị chính thức.
Nguyên nhân chính của sự kiện này là do va chạm thiên thạch Chicxulub (một thiên thạch đường kính khoảng 10 km) va vào bán đảo Yucatán (Mexico), tạo hố va chạm rộng khoảng 180 km. Vụ va chạm gây ra bụi và mảnh vụn che khuất ánh sáng mặt trời, “mùa đông va chạm” làm sụp đổ quang hợp, cháy rừng, sóng thần và mưa acid.
Núi lửa Deccan Traps (Ấn Độ) kiến các đợt phun trào khổng lồ kéo dài, làm biến đổi khí hậu và có thể đã gây áp lực lên hệ sinh thái trước và trong lúc xảy ra va chạm.
Hai yếu tố này có thể tác động cộng hưởng, mức đóng góp tương đối của từng yếu tố vẫn còn được thảo luận. Hậu quả xảy ra khiến khoảng 75% số loài trên trái đất biến mất. Khủng long không phải chim tuyệt chủng hoàn toàn, cùng với thằn lằn biển, thằn lằn bay và ammonite. Các sinh vật nhỏ, sống ở hang, dưới nước ngọt hoặc có khả năng ăn mùn bã sống sót tốt hơn, trong đó có tổ tiên của thú và chim hiện đại.
Thực vật cũng chịu tác động lớn, nhưng thường ít nghiêm trọng và phục hồi nhanh hơn động vật và nhiều vùng ghi nhận hiện tượng “đỉnh dương xỉ” (fern spike) trong hồ sơ phấn hoa ngay sau va chạm: dương xỉ là nhánh tiên phong tái chiếm vùng đất bị tàn phá. Nhiều dòng dõi thực vật có hoa sống sót nhờ hạt, củ, thân rễ chịu được giai đoạn tối tăm. Sau sự kiện, thực vật có hoa đa dạng hóa mạnh và rừng mưa nhiệt đới hiện đại dần hình thành.

Vụ chạm thiên thạch Chicxulub – Ảnh: Internet Download