PHÂN KỲ DIVERGENCE

Phân kỳ (divergence) trong tiến hóa – là quá trình một quần thể tổ tiên chung tách thành hai hay nhiều dòng dõi riêng biệt, sau đó mỗi dòng tích lũy các khác biệt di truyền và hình thái theo thời gian, dần dần trở thành các loài/nhánh phân biệt nhau.
Bản chất phân kỳ
Phân kỳ xảy ra khi một quần thể ban đầu bị chia cắt do rào cản địa lý (núi, biển, sông), sinh thái (chuyển sang môi trường sống khác), hoặc thời gian, khiến dòng gen giữa các nhánh con bị gián đoạn. Từ đó, chọn lọc tự nhiên, đột biến ngẫu nhiên và trôi dạt di truyền (genetic drift) tác động độc lập lên từng nhánh, dần dần đẩy chúng đi theo hai hướng khác nhau. (họ Cu li Lorisidae có 2 nhánh Lorisinae ở “châu Á” và Perodicticinae ở “châu Phi” phân kỳ từ một tổ tiên chung khoảng 26-30 triệu năm trước, sau khi tách biệt về mặt địa lý).
Đo lường phân kỳ
Các nhà nghiên cứu ước tính thời điểm phân kỳ (divergence time) bằng cách kết hợp giữa Hóa thạch (mốc thời gian tối thiểu, calibration point) và Đồng hồ phân tử (molecular clock), đều dựa trên tốc độ tích lũy đột biến trung bình theo thời gian trong ADN, để ước tính đã bao lâu kể từ khi hai dòng tách nhau.
Phân biệt với các khái niệm liên quan