TRA CỨU SINH VẬT RỪNG VIỆT NAM

(Hơn 2000 loài thuộc các họ, bộ, nhóm khác nhau)

NHIỆT ĐỘ QUYẾT ĐỊNH GIỚI TÍNH

Tác giả: Phùng Mỹ Trung 23 Tháng 8, 2026

TSD (temperature-dependent sex determination) – hiện tượng xác định giới tính phụ thuộc nhiệt độ. Khi nhiệt độ môi trường trong giai đoạn phôi phát triển trong trứng ảnh hưởng đến giới tính của con non. Hiện tượng này rất phổ biến ở các loài Bò sát, đồng thời cũng xuất hiện ở một số nhóm động vật khác.
Ở loài rùa biển (sea turtle), nhiệt độ ấp trứng có thể tạo ra tỷ lệ đực/cái khác nhau
🌡️ Nhiệt độ thấp hơn → thường tạo ra nhiều con đực hơn.
🌡️ Nhiệt độ cao hơn → thường tạo ra nhiều con cái hơn.
🌡️ Nhiệt độ trung gian → có thể tạo ra cả đực và cái.
Tuy nhiên, không phải tất cả các loài rùa (turtle or tortoise) đều giống TSD của rùa biển. Có những loài có kiểu TSD ngược lại hoặc có cơ chế phức tạp hơn.
Điểm quan trọng là nhiệt độ không thể trực tiếp “biến” một phôi đã là đực thành cái. Mà trong một giai đoạn phát triển nhất định của phôi, nhiệt độ tác động lên Nhiệt độ ấp → hoạt động enzyme và hormone → biểu hiện gen → phát triển tuyến sinh dục → giới tính của con non. Một enzyme đặc biệt đã được nghiên cứu aromatase (xúc tác quá trình chuyển đổi một số hormone steroid androgen thành estrogen Androgen → Aromatase → Estrogen), enzyme có vai trò chuyển androgen thành estrogen. Khi nhiệt độ thay đổi, hoạt động của các con đường hormone này có thể thay đổi, từ đó ảnh hưởng đến sự phát triển của tuyến sinh dục.
Đối với con người Homo sapines, giới tính di truyền của phôi chủ yếu liên quan đến nhiễm sắc thể giới tính XX/XY. Trong khi đó, ở các loài có TSD, nhiệt độ môi trường trong giai đoạn phát triển phôi sẽ là yếu tố quyết định quan trọng đối với giới tính. Do đó, TSD có ý nghĩa rất lớn đối với tiến hóa và bảo tồn loài rùa, vì biến đổi khí hậu sẽ dẫn đến mất cân bằng giới tính và ảnh hưởng khả năng sinh sản của quần thể.

Bài viết liên quan

Côn trùng Insecta

Thực vật Plantae

Nấm Fungi

Tô sơn Toricelliaceae