TRA CỨU SINH VẬT RỪNG VIỆT NAM

(Hơn 2000 loài thuộc các họ, bộ, nhóm khác nhau)

Lá bào tử ở hạt trần

Tác giả: Phùng Mỹ Trung 28 Tháng 10, 2026

Lá bào tử (sporophyllum in gymnospermis). Lá biến đổi mang túi bào tử. Ở hạt trần, chúng nằm trên nón (không phải hoa như hạt kín) và chia làm hai loại Lá tiểu bào tử (microsporophyllum) và Lá đại bào tử (megasporophyllum).Lá tiểu bào tử (microsporophyllum). Mang túi phấn (túi tiểu bào tử), sinh ra hạt phấn, nằm ở nón đực. Là các lá nhỏ, dạng vảy, xếp xoắn trên trục nón đực, tương ứng với nhị của hạt kín nhưng đơn giản hơn. Ở họ Thông Pinaceae, mỗi lá tiểu bào tử mang hai túi phấn hình bầu dục. Ở họ Hoàng đàn Cupressaceae, các lá bào tử xếp chồng lên nhau và mang từ 2 đến 10 túi phấn ở mặt dưới. Trong túi phấn, tế bào mẹ giảm phân tạo tiểu bào tử, phát triển thành hạt phấn.

Lá đại bào tử (megasporophyllum). Mang noãn trần (chứa túi đại bào tử), nằm ở nón cái (hoặc cấu trúc mang noãn). Có cấu tạo thay đổi theo họ:
Tuế Cycadaceae – Lá noãn thật, dạng lá lông chim thu nhỏ, mọc thành chùm ở đỉnh thân, mang các noãn ở hai bên mép. Đây là ví dụ điển hình của lá đại bào tử.
Thông Pinaceae – Nón cái gồm vảy bắc và vảy noãn; vảy noãn mang 2 noãn. Vảy noãn thường được giải thích là cành ngắn biến đổi nằm ở nách vảy bắc, nên không phải lá noãn đơn thuần.
Hoàng đàn Cupressaceae – Vảy bắc và vảy noãn dính liền, khó phân biệt.
Bạch quả Ginkgoaceae – Không có nón cái thật; noãn mọc thành đôi ở đầu cuống, nên không có lá đại bào tử rõ rệt.

So sánh lá bào tử ở hạt trần và hạt kín.

Tiêu chí Hạt trần Hạt kín
Vị trí lá bào tử Nón Hoa
Lá tiểu bào tử Lá nhỏ mang túi phấn ở nón đực Nhị
Lá đại bào tử Lá noãn hở hoặc vảy noãn mang noãn trần Lá noãn cuộn kín, tạo bầu
Noãn Trần Kín trong bầu

Bài viết liên quan

Côn trùng Insecta

Thực vật Plantae

Nấm Fungi