TRA CỨU SINH VẬT RỪNG VIỆT NAM

(Hơn 2000 loài thuộc các họ, bộ, nhóm khác nhau)

Kiểu mọc lá đơn

Tác giả: Phùng Mỹ Trung 14 Tháng 10, 2026

Các kiểu lá đơn ở thực vật (typi foliorum simplicium). Thường dùng trong mô tả thực vật có hoa, kèm nghĩa gốc của thuật ngữ Latin. Tổng hợp theo kiến thức chung, có thể khác nhau giữa các tài liệu.

1. Hình dạng phiến lá. Sơ đồ chia làm ba bảng để mỗi hình lá đủ lớn và rõ gân.
Bảng 1. Các hình dạng cơ bản theo tỉ lệ dài và rộng. (dải, mác, mác ngược, trứng, trứng ngược, elip, thuôn, tròn, thoi).

Bảng 2. Gồm các kiểu khác nhau chủ yếu ở phần gốc lá và đỉnh lá (tim, tim ngược, thận, mũi tên, kích, tai ở gốc, nêm…).

Bảng 3 gồm các kiểu đặc biệt (liềm, kiếm, dùi, kim, dùi, khiên, đàn lia và phiến ôm thân).

Thuật ngữ Gốc từ & nghĩa Tiếng Việt
linearis linea = đường kẻ Hình dải, hình đường
lanceolatus lancea = ngọn giáo Hình mác
oblanceolatus ob- = ngược + mác Hình mác ngược
ovatus ovum = quả trứng Hình trứng (rộng ở gốc)
obovatus ob- + trứng Hình trứng ngược (rộng ở ngọn)
ellipticus elleipsis = elip Hình elip
oblongus ob- + longus = dài Hình thuôn dài
orbicularis orbis = vòng tròn Hình tròn
cordatus cor, cordis = trái tim Hình tim
obcordatus ob- + tim Hình tim ngược
reniformis ren = quả thận Hình thận
sagittatus sagitta = mũi tên Hình mũi tên
hastatus hasta = ngọn giáo, kích Hình kích (hai thùy gốc chìa ra)
spathulatus spatha = cái thìa, bản dẹt Hình thìa
cuneatus cuneus = cái nêm Hình nêm
deltoideus deltoide = delta (Δ) Hình tam giác
rhomboideus rhombus = hình thoi Hình thoi
falcatus falx = lưỡi liềm Hình liềm
ensiformis ensis = thanh kiếm Hình kiếm
subulatus subula = cái dùi Hình dùi
acicularis acus = cái kim Hình kim
peltatus pelta = khiên nhỏ Hình khiên (cuống đính giữa phiến)
lyratus lyra = đàn lia Hình đàn lia
auriculatus auricula = tai nhỏ Có tai ở gốc
perfoliatus per- = xuyên qua + folium = lá Phiến ôm xuyên quanh thân

Đây là hình minh họa đơn giản hóa, nên có vài điểm cần lưu ý
Gân lá chỉ vẽ ước lượng để gợi dáng. Ở lá thật, kiểu gân (lông chim, chân vịt, song song) còn phụ thuộc vào loài.
Peltatus (hình khiên). Cuống đính vào giữa phiến, còn ở perfoliatus thì thân xuyên qua gốc lá.
Acicularis. thường mọc thành cụm trên cây thật (ví dụ lá thông), nên vẽ ba lá kim xòe ra từ một gốc.

Bài viết liên quan

Côn trùng Insecta

Thực vật Plantae

Nấm Fungi