TRA CỨU SINH VẬT RỪNG VIỆT NAM

(Hơn 2000 loài thuộc các họ, bộ, nhóm khác nhau)

HAI NHÁNH ASTERIDS VÀ ROSIDS TRONG EUDICOTS

Tác giả: Phùng Mỹ Trung 25 Tháng 9, 2026

Hai nhánh Asterids và Rosids khác nhau trong Eudicots
Asterids là một nhánh tiến hóa lớn (clade) của thực vật hạt kín Angiosperms, thuộc thực vật Hai lá mầm thật sự Eudicots. Asterids không phải là một “họ” hay “bộ”, mà là một nhánh phát sinh chủng loại gồm hàng chục nghìn loài. Một số đặc điểm thường gặp ở Asterids:
Hoa thường có tràng hợp cánh (sympetalous), tức các cánh hoa hợp với nhau thành ống hoặc dạng phễu. Hoa thường có mức độ chuyên hóa cao, liên quan đến các hệ thống thụ phấn khác nhau. Nhị thường đính trên tràng (epipetalous). Nhiều nhánh có sự biến đổi mạnh về cấu trúc hoa và quả. Tuy nhiên, không phải mọi Asterids đều có đầy đủ các đặc điểm trên. Đây là những xu hướng hình thái phổ biến chứ không phải một bộ tiêu chí tuyệt đối.

Rosids cũng là một nhánh tiến hóa lớn (clade) của thực vật hạt kín Angiosperms, thuộc thực vật Hai lá mầm thật sự Eudicots. Đây là một trong những nhánh lớn nhất của Eudicots, với số lượng loài rất lớn và đa dạng về hình thái, sinh thái cũng như giá trị kinh tế. Rosids rất đa dạng nên không có một đặc điểm hình thái duy nhất có thể dùng để nhận biết tất cả thành viên. Một số đặc điểm thường gặp ở nhiều nhóm gồm:
Lá thường mọc so le, mặc dù không phải đặc điểm tuyệt đối. Hoa thường có 4-5 phần, nhưng số lượng và cấu trúc biến đổi rất lớn. Một số nhóm có đĩa mật, tuyến mật hoặc các cấu trúc liên quan đến thụ phấn. Nhiều nhóm có lá noãn hợp hoặc các biến đổi phức tạp của bộ nhụy. Có sự đa dạng rất lớn về quả từ quả mọng, quả hạch, quả nang, quả đậu, quả có cánh…

Bảng so sánh giữa Asterids và Rosids hai nhánh lớn khác nhau trong Eudicots.

Đặc điểm Rosids Asterids
Cấp phân loại Nhánh tiến hóa (clade) Nhánh tiến hóa (clade)
Vị trí Angiosperms → Eudicots → Rosids Angiosperms → Eudicots → Asterids
Hai nhánh lớn Fabids và Malvids Lamiids và Campanulids
Số lượng loài Rất lớn, chiếm một phần đáng kể của Eudicots Rất lớn, chiếm một phần đáng kể của Eudicots
Đặc điểm hoa Rất đa dạng; thường có các bộ phận hoa rời hoặc hợp tùy nhóm Hợp cánh (sympetaly) rất phổ biến
Cánh hoa Có thể rời hoặc hợp; không có một kiểu duy nhất Thường hợp thành ống, phễu hoặc hình bánh xe
Nhị Rất đa dạng về số lượng và cách sắp xếp Thường đính trên tràng (epipetalous) ở nhiều nhóm
Bộ nhụy Rất đa dạng Thường có các lá noãn hợp nhau ở nhiều nhóm
Dạng sống Cây gỗ, cây bụi, cây thân thảo, dây leo… Cây gỗ, cây bụi, cây thân thảo, dây leo…
Bộ tiêu biểu Fabales, Rosales, Malpighiales, Cucurbitales, Malvales, Brassicales, Sapindales, Myrtales Solanales, Lamiales, Gentianales, Asterales, Apiales, Dipsacales
Họ tiêu biểu Fabaceae, Rosaceae, Moraceae, Malvaceae, Brassicaceae, Rutaceae, Myrtaceae… Solanaceae, Convolvulaceae, Lamiaceae, Oleaceae, Rubiaceae, Asteraceae, Apiaceae…
Loài Đậu, hoa hồng, sung, bông, cải, cam, xoài, bạch đàn Cà, ớt, khoai lang, bạc hà, cà phê, cúc, cà rốt
Example Malvaceae → Malvales → Malvids → Rosids Solanaceae → Solanales → Lamiids → Asterids

Bài viết liên quan

Côn trùng Insecta

Thực vật Plantae

Nấm Fungi

Tô sơn Toricelliaceae