TRA CỨU SINH VẬT RỪNG VIỆT NAM

(Hơn 2000 loài thuộc các họ, bộ, nhóm khác nhau)

CHLOROPHYLL-DIỆP LỤC TỐ

Tác giả: Phùng Mỹ Trung 7 Tháng 9, 2026

Chlorophyll (diệp lục tố) – nhóm sắc tố quang hợp chính ở thực vật, tảo và vi khuẩn lam (cyanobacteria), bao gồm cả tảo đỏ Bangia mà chúng ta vừa thảo luận. Đây là phân tử then chốt chuyển hóa năng lượng ánh sáng thành năng lượng hóa học trong quang hợp.
Cấu trúc hóa học
Diệp lục là một phân tử thuộc nhóm porphyrin (một nhóm hợp chất hữu cơ có cấu trúc vòng đặc biệt, đóng vai trò là “khung sườn” hóa học cho nhiều phân tử sinh học quan trọng nhất trong tự nhiên, trong đó có diệp lục) có cấu trúc vòng tetrapyrrole (thuật ngữ hóa học tổng quát chỉ bất kỳ hợp chất nào được cấu tạo từ 4 đơn vị vòng pyrrole liên kết với nhau), gồm hai phần chính:
Đầu vòng porphyrin (chlorin ring). Một vòng phẳng chứa 4 vòng pyrrole nhỏ liên kết với nhau, ở tâm có một ion Mg²⁺ (magie), đây là phần hấp thụ ánh sáng.
Đuôi phytol. Một chuỗi hydrocarbon dài, kỵ nước, giúp phân tử gắn chặt vào màng thylakoid trong lục lạp.
Về mặt cấu trúc, diệp lục khá giống với heme (nhóm mang oxy trong hemoglobin ở máu động vật), cả hai đều là porphyrin, chỉ khác ion kim loại trung tâm (Mg²⁺ ở diệp lục, Fe²⁺ ở heme), một ví dụ điển hình về việc tiến hóa “tái sử dụng” cùng một khung cấu trúc hóa học cho hai chức năng khác nhau (vận chuyển electron/năng lượng, vận chuyển oxy).
Các dạng diệp lục chính

Loại Phân bố Đặc điểm hấp thụ
Chlorophyll a Mọi sinh vật quang hợp oxy hóa nước (thực vật, tảo, khuẩn lam “cyanobacteria”) Sắc tố chính, trực tiếp tham gia phản ứng quang hóa ở trung tâm phản ứng
Chlorophyll b Thực vật, tảo lục (Chlorophyta) Sắc tố phụ (accessory pigment), mở rộng phổ hấp thụ, truyền năng lượng cho chlorophyll a
Chlorophyll c Tảo nâu, tảo cát (diatom), tảo giáp Thay thế chlorophyll b ở nhóm tảo có nguồn gốc lục lạp thứ cấp khác
Chlorophyll d, f Một số khuẩn lam (cyanobacteria) chuyên biệt Hấp thụ ánh sáng đỏ xa (far-red), thích nghi với môi trường thiếu ánh sáng khả kiến

Bài viết liên quan

Côn trùng Insecta

Thực vật Plantae

Nấm Fungi

Tô sơn Toricelliaceae