BỨC XẠ TIẾN HÓA EVOLUTIONARY RADIATION
Bức xạ tiến hóa (evolutionary radiation) – là hiện tượng một dòng tiến hóa hoặc một nhánh sinh vật tăng nhanh về mức độ đa dạng, thường thông qua sự gia tăng tốc độ hình thành loài, dẫn tới nhiều nhánh, loài hoặc dạng hình thái khác nhau.
Bức xạ tiến hóa (evolutionary radiation) = khái niệm rộng, chỉ sự gia tăng nhanh hoặc mạnh của đa dạng tiến hóa.
Bức xạ thích nghi (adaptive radiation) = một dạng đặc biệt của bức xạ tiến hóa, trong đó các dòng hậu duệ phân hóa để khai thác những ổ sinh thái khác nhau, thường đi kèm sự khác biệt về hình thái và chức năng.
Có thể hình dung là một tổ tiên chung → phân hóa thành nhiều quần thể → chiếm các môi trường/nguồn tài nguyên khác nhau → chọn lọc tự nhiên + cách ly + biến đổi di truyền → nhiều dòng → nhiều loài → nhiều dạng thích nghi.
Ở quy mô lớn hơn, sự đa dạng hóa của động vật có vú sau sự kiện tuyệt chủng cuối kỷ Creta (~66 Ma) thường được xem là một điển hình nổi bật của bức xạ tiến hóa. Trong cổ sinh vật học “Bức xạ tiến hóa” đặc biệt hữu ích khi nghiên cứu các giai đoạn như bùng nổ kỷ Cambri, khi mà nhiều ngành động vật xuất hiện và đa dạng hóa mạnh. Bức xạ động vật có vú sau 66 Ma. Bức xạ thực vật hạt kín trong kỷ Creta và trong kỷ Paleogene-Neogene, thuộc Đại Tân sinh Cenozoic. Các đợt đa dạng hóa của các họ Hồ tiêu Piperaceae, Cúc Asteraceae và Lan Orchidaceae, cùng nhiều nhánh thực vật khác.
Bài viết liên quan
Côn trùng Insecta
Dế dũi châu á
Tên tiếng Anh:Oriental mole cricket
Tên Latin:Gryllotalpa orientalis
Xén tóc vằn cam
Tên tiếng Anh:Tufted longhorn beetle
Tên Latin:Aristobia approximator
Bướm phượng cam
Tên tiếng Anh:Lemon butterfly
Tên Latin:Papilio demoleus
Thực vật Plantae
Cẩm lai
Tên tiếng Anh:No english name
Tên Latin:Dalbergia oliveri
Vạng trứng
Tên tiếng Anh:No english name
Tên Latin:Endospermum chinense
Muống biển
Tên tiếng Anh:Muống biển
Tên Latin:Ipomoea pescarpae
Nấm Fungi
Nấm cà
Tên tiếng Anh:Sordid blewit
Tên Latin:Lepista sordida
Nấm ngân nhĩ
Tên tiếng Anh:Snow fungus
Tên Latin:Tremella fuciformis
Nấm kèn
Tên tiếng Anh:Golden chanterelle
Tên Latin:Cantharellus cibarius